هدف غول لوازم خانگی از ورود به بازار شمش چیست؟/ انتخاب به دنبال تولید فولاد است یا تجارت آن؟

به گزارش خبرنگار فولادبان، پرونده اختلاف میان گروه صنعتی انتخاب الکترونیک آرمان و فولاد زرند ایرانیان که در واقع دعوای بین دو هلدینگ صنعتی بزرگ کشور یعنی شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه (میدکو) و هلدینگ انتخاب محسوب می‌شود، تنها یک دعوای حقوقی ساده نیست؛ این پرونده، ابهام‌های مهمی را درباره نحوه ورود یکی از بزرگترین تولیدکنندگان لوازم خانگی کشور به بازار شمش فولادی مطرح کرده است.

چرا انتخاب الکترونیک به‌جای فولاد پارس پای قرارداد نشست؟

این اختلاف حقوقی در ظاهر بر سر تحویل ۲۰ هزار تن از ۳۰ هزار تن شمش فولادی است که انتخاب الکترونیک آرمان در سال گذشته از فولاد زرند ایرانیان خریده است، اما مشاهده اسناد رسمی، بررسی فعالیت‌های شرکت‌های وابسته به هلدینگ انتخاب و ارتباط میان برخی از این شرکت‌ها با زنجیره مصرف فولاد، پرسش‌هایی فراتر از اختلافی را مطرح می‌کند که اکنون قوه قضاییه در حال رسیدگی به آن است.

براساس متن دادخواست منتشرشده، قرارداد خرید شمش نه توسط شرکت فولاد پارس هزاره، بلکه توسط گروه صنعتی انتخاب الکترونیک آرمان منعقد شده است؛ شرکتی که در معرفی رسمی خود، مأموریت اصلی‌اش را «تولید سبد کامل محصولات لوازم خانگی» عنوان کرده و از کارخانه‌های یخچال، فریزر، لباسشویی و سایر محصولات خانگی سخن می‌گوید؛ محصولاتی که برای تولید آن‌ها قاعدتاً باید ورق به‌عنوان یکی از محصولات نهایی زنجیره فولاد مصرف شود، نه شمش به‌عنوان محصول میانی این زنجیره.

از سویی دیگر، بررسی ساختار گروه انتخاب نشان می‌دهد که این هلدینگ دارای شرکتی با عنوان «فولاد پارس هزاره» نیز هست؛ شرکتی که خود را پیمانکار عمومی و سازنده تجهیزات صنعتی، سازه‌های فلزی، مخازن تحت فشار، مبدل‌های حرارتی و تجهیزات صنایع فولاد، نفت، گاز و معدن معرفی می‌کند و فهرست پروژه‌های منتشرشده آن نیز عمدتاً به ساخت تجهیزات و سازه‌های صنعتی اختصاص دارد که ارتباطی با مصرف شمش فولادی ندارد.

بیلت به‌جای اسلب؛ چرا یخچال‌ساز شمش می‌خرد؟

در حالی که هلدینگ انتخاب تا کنون هیچ توضیح رسمی به پرسش‌های مطرح‌شده نداده است، ابهام دیگر این ماجرا به ماهیت مصرف شمش بازمی‌گردد. تولیدکنندگان لوازم خانگی معمولاً مصرف‌کننده ورق فولادی به‌ویژه ورق‌های سرد، گالوانیزه و رنگی هستند، نه شمش فولادی. شمش فولادی می‌تواند بیلت و بلوم یا اسلب (تختال) باشد که ابتدا باید در واحدهای نورد به ورق تبدیل شود. بنابراین این پرسش مطرح است که ۳۰ هزار تن شمش خریداری‌شده قرار بوده از چه مسیری به مواد اولیه خطوط تولید لوازم خانگی تبدیل شود؟

نکته قابل توجه دیگر این است که براساس متن دادخواست منتشرشده، گروه صنعتی انتخاب الکترونیک آرمان اقدام به خرید شمش فولادی به ابعاد ۱۵۰*۱۵۰ میلیمتر کرده است که براساس استانداردهای رایج صنعت فولاد، بیلت محسوب می‌شود نه اسلب؛ در حالی که برای تولید ورق فولادی مورد نیاز برای ساخت لوازم خانگی، به اسلب نیاز است و نمی‌توان از بیلت، ورق تولید کرد. بنابراین از لحاظ فنی و مهندسی، این امکان که انتخاب برای تبدیل شمش به ورق اقدام به خرید این محصول از فولاد زرند ایرانیان کرده، از اساس منتفی است.

البته باید توجه داشت که هلدینگ انتخاب در سایت رسمی خود اعلام کرده که در سال‌های اخیر اعلام کرده علاوه بر لوازم خانگی، در حوزه‌های ساختمان، نفت، گاز، پتروشیمی، حمل‌ونقل، گردشگری و فولاد نیز سرمایه‌گذاری کرده است. بنابراین شاید خرید ۳۰ هزار تن شمش فولادی برای یکی از پروژه‌های ساختمانی یا صنعتی این گروه انجام شده است؟ اگر چنین است، مصرف‌کننده نهایی کدام پروژه یا کدام شرکت بوده است؟

از اختلافات مالی تا گرانی لوازم خانگی

موضوع قابل توجه دیگر، به دادگاه کشیده شدن پرونده اختلاف میان انتخاب الکترونیک آرمان و فولاد زرند ایرانیان است. براساس اسناد منتشرشده، موضوع دعوا، تحویل تنها ۱۰ هزار تن از ۳۰ هزار تن شمش خریداری‌شده توسط انتخاب است؛ آن هم در شرایطی که قرارداد میان دو شرکت از طریق اعتبار اسنادی (LC) منعقد شده، اما درباره مبلغی که خریدار باید بپردازد، با توجه به افزایش قیمت شمش فولادی پس از جنگ ۴۰ روزه، اختلافاتی میان دو طرف ماجرا وجود دارد.

این وقایع در حالی رخ داده است که بازار فولاد و لوازم خانگی در ماه‌های اخیر تحت تأثیر نگرانی‌ها درباره عرضه ورق فولادی قرار گرفته است. پس از آسیب‌های واردشده به فولاد مبارکه در جریان جنگ ۴۰ روزه، نگرانی‌هایی درباره تأمین ورق مورد نیاز صنایع پایین‌دستی مطرح شد؛ هرچند فولاد مبارکه اعلام کرد موجودی لازم برای تأمین نیاز تولیدکنندگان لوازم خانگی را حداقل تا یک سال آتی در انبارها دارد. با این وجود، بازگشایی بازارها در نخستین روزهای پس از برقراری آتش‌بس با افزایش شدید قیمت انواع لوازم خانگی همراه بود.

با توجه به این که گروه انتخاب یکی از بزرگترین تولیدکنندگان و اثرگذارترین بازیگران بازار لوازم خانگی کشور به شمار می‌رود، این پرسش مطرح می‌شود که تصمیمات این مجموعه تا چه اندازه می‌تواند بر شرایط بازار ورق فولادی تأثیر بگذارد؟ آیا ورود هم‌زمان یک بازیگر بزرگ صنعت لوازم خانگی به بازار خرید شمش، صرفاً معامله تجاری عادی بوده یا نیاز به شفاف‌سازی بیشتر درباره اهداف و سازوکار آن وجود دارد؟

لزوم شفاف شدن مرز میان تأمین نهاده‌های تولید و فعالیت‌های تجاری

این پرونده تنها درباره قرارداد خرید شمش و پایبند بودن یا نبودن طرفین به تعهدات خود نیست؛ بلکه درباره شفافیت در زنجیره تأمین فولاد و تولید لوازم خانگی و نقش شرکت‌های بزرگ صنعتی در بازار مواد اولیه است. باید روشن شود که مرز میان تأمین نیاز تولید و فعالیت‌های تجاری چیست؟

هنوز هم کسی به این پرسش‌ها پاسخ نداده است که اگر خرید ۳۰ هزار تن شمش برای مصرف واقعی انجام شده، مصرف‌کننده نهایی آن کدام شرکت بوده است؟ اساساً آیا ورود شرکتی که مأموریت رسمی آن تولید لوازم خانگی است به بازار شمش فولادی، با ساختار فعالیت‌های اعلام‌شده آن همخوانی دارد؟

در نهایت، آیا زمان آن نرسیده است که هم گروه انتخاب و هم هلدینگ میدکو، به جای ادامه کشمکش‌های حقوقی و رسانه‌ای، با انتشار مستندات قانونی و پاسخ‌های شفاف، به این پرسش‌های افکار عمومی و فعالان صنعت پاسخ دهند؟