تحلیل هفتگی بازار آهن/ از تداوم رکود انتظاری تا افزایش مصنوعی نرخ‌ها بر اثر بازگشت سایه جنگ

به گزارش خبرنگار فولادبان، بازار آهن در هفته منتهی به ۱۹ تیرماه مانند چند هفته گذشته بازهم تحت تأثیر تحولات سیاسی و امنیتی قرار گرفت. این روزها برخلاف روال عادی بازار فولاد که معامله‌گران بیش از هر چیز چشم به نرخ ارز و وضعیت عرضه و تقاضا دارند، اخبار میدانی و تحولات منطقه‌ای به عامل اصلی شکل‌دهنده انتظارات تبدیل شد؛ به نحوی که که هر خبر جدید از تشدید درگیری‌های نظامی میان ایران و آمریکا، مستقیماً بر رفتار بازار ارز و به دنبال آن بازار آهن اثر گذاشت.

تشدید تنش‌های ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز

طی روزهای اخیر، حملات آمریکا به بخش‌هایی از سواحل و جزایر جنوبی ایران، از جمله مناطقی در هرمزگان، بوشهر، چابهار، کنارک و سیریک، بار دیگر فضای امنیتی منطقه را متشنج کرد. در همین راستا، گزارش‌هایی از آسیب به برخی تأسیسات نظامی، زیرساخت‌های بندری، اسکله‌های صیادی و تأسیسات ساحلی منتشر شد و هم‌زمان، سپاه پاسداران و قرارگاه خاتم نیز از تداوم پاسخ متقابل و آمادگی برای دفاع از منافع کشور سخن گفتند.

این روزها تنگه هرمز به مهمترین نقطه تنش میان تهران و واشنگتن تبدیل شده است. تأکید جمهوری اسلامی بر لزوم تردد کشتی‌ها از مسیر ایرانی به‌جای کریدور عمانی و اعمال حاکمیت بر تنگه از طریق ابزار نظامی، کاهش محسوس تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های تجاری را از تنگه هرمز به همراه داشته، به نحوی که براساس گزارشات رسانه‌هایی مثل بلومبرگ، تردد از این آبراهه حیاتی تقریباً متوقف شده است.

از سوی دیگر، هشدار نهادهای بین‌المللی دریانوردی نسبت به افزایش ریسک عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، تهدید ایران نسبت به ناامن بودن تردد از کریدور عمانی و ادامه حملات هوایی آمریکا به سواحل و جزایر جنوبی کشورمان، امنیت مسیرهای کشتیرانی را به خطر انداخته و نگرانی از اختلال در صادرات انرژی را به سطح روزهای جنگ بازگردانده است. این فضای روانی بازارهای جهانی نفت را تحت تأثیر قرار داده است؛ به نحوی که قیمت نفت برنت از بشکه‌ای ۷۳ دلار در روز سه‌شنبه (پیش از تشدید درگیری‌ها) به ۷۶.۵ دلار در هر بشکه در روز جمعه رسیده است؛ اگرچه در طول این مدت، این نرخ در مقطعی از ۷۶.۵ دلار هم عبور کرد.

ابهام در مذاکرات با اعلام خروج ترامپ از تفاهم‌نامه

هم‌زمان با تشدید تنش‌های نظامی، فضای سیاسی نیز در روزهای گذشته با پیام‌های متناقض همراه بود. از یک سو، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا با اعلام پایان تفاهم موقت میان ایران و آمریکا، فضای مذاکرات را تیره‌تر کرد و مقامات ایرانی نیز این مواضع را به منزله بسته شدن مسیر گفت‌وگوها ارزیابی کردند. اما از سوی دیگر، برخی گزارش‌ها از ادامه تلاش میانجی‌هایی مانند قطر و پاکستان برای احیای مذاکرات حکایت دارد و حتی رسانه‌هایی مثل آکسیوس مدعی شده‌اند که رایزنی‌های فنی میان دو طرف ادامه نشده است.

در چنین شرایطی، با وجود این که ترامپ حتی در روز جمعه نیز اظهارات خود مبنی بر پایان یافتن آتش‌بس را تکرار کرده است، اما به نظر می‌رسد هنوز پنجره دیپلماسی به‌طور کامل بسته نشده است، هرچند بازارهای کشور فعلاً سناریوی افزایش تنش را محتمل‌تر می‌دانند و منتظر رشد بیشتر نرخ دلار هستند.

عبور دلار از مرز ۱۸۱ هزار تومان

بازتاب تحولات سیاسی و نظامی روزهای پایانی هفته، بیش از هر چیز در بازار ارز نمایان شد. دلار که ابتدای هفته و در شرایط نیمه‌تعطیل کشور در محدوده ۱۷۴ تا ۱۷۵ هزار تومان نوسان محدودی داشت، از روز چهارشنبه با افزایش ریسک‌های سیاسی وارد مسیر صعودی شد و ابتدا به محدوده ۱۷۹ هزار تومان رسید. سپس در معاملات پنجشنبه از مرز مقاوتی ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد و در پایان معاملات جمعه با ثبت نرخ ۱۸۱ هزار و ۵۵۰ تومان، هفته را در بالاترین سطح خود به پایان رساند.

این روند نشان داد که همچنان محرک اصلی بازار ارز نه عوامل اقتصادی، بلکه افزایش نااطمینانی‌های سیاسی، نگرانی از آینده بازگشت سایه جنگ و احتمال گسترش درگیری‌های نظامی است؛ موضوعی که تقاضای احتیاطی برای خرید ارز را در روزهای آخر هفته افزایش داد و چه بسا به دلیل کمبود منابع ارزی کشور، این روند در روزهای آتی با شتاب بیشتری ادامه پیدا کند.

واکنش بازار آهن؛ افزایش قیمت بدون رونق معاملات

بازار آهن نیز مطابق انتظار در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه از رشد نرخ ارز تأثیر گرفت و بسیاری از تولیدکنندگان و فروشندگان، قیمت محصولات خود را افزایش دادند. البته روند افزایشی در بازار مقاطع طویل با شتاب بیشتری از مقاطع تخت اتفاق افتاد و نکته جالب توجه این که در دو روز پایانی هفته، ذوب آهن اصفهان پیشتاز بالا بردن قیمت‌‌ها هم در حوزه میلگرد و هم در حوزه تیرآهن بود. در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، بازار نبشی و ناودانی نیز از افزایش نرخ‌ها بی‌نصیب نماندند، اما بازار لوله، پروفیل و ورق‌های سرد و پوشش‌دار تحرک کمتری نشان دادند. بازار ورق سیاه نیز هم در حوزه محصولات فولاد مبارکه هم در حوزه محصولات دیگر کارخانه‌ها با سرعتی کمتر از مقاطع طویل رو به افزایش گذاشت.

اما با وجود رشد نرخ اغلب محصولات فولادی در دو روز پایانی هفته، حجم معاملات بازار آهن همچنان پایین باقی ماند. فعالان بازار معتقدند مصرف‌کنندگان واقعی همچنان خریدهای خود را به تعویق انداخته‌اند و منتظر روشن شدن تکلیف شرایط سیاسی هستند و بخش قابل توجهی از تقاضا نیز صرفاً با هدف پوشش ریسک افزایش قیمت وارد بازار شده است؛ بنابراین رشد نرخ‌ها هنوز به معنای بازگشت رونق به بازار نیست و به همین دلیل، بسیاری از فعالان بازار افزایش قیمت‌ها را همچنان مصنوعی ارزیابی می‌كنند.

بورس کالا هم در انتظار تعیین تکلیف بازار

در معاملات این هفته بورس کالا نیز که صرفاً در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه انجام شد، اگرچه رشد نرخ ارز از افزایش قیمت‌های پایه و همچنین نرخ میانگین موزون اغلب محصولات فولادی و محصولات بالادستی و میانی زنجیره محمایت کرد، اما احتیاط خریداران همچنان مشهود بود. فعالان صنعت فولاد معتقدند تا زمانی که وضعیت سیاسی کشور و مسیر مذاکرات روشن نشود، معاملات فولاد نیز با احتیاط دنبال خواهد شد و احتمال شکل‌گیری موج پرقدرت تقاضا حتی در معاملات بورس کالا همچنان پایین است.

نکته قابل توجه دیگری که در این میان باید در نظر گرفت، اثر محدودیت‌های انرژی بر بازار فولاد است. کاهش تولید برخی واحدهای زنجیره، به‌ویژه در بخش نورد، همچنان بر میزان عرضه اثرگذار بوده و در برخی محصولات از افت بیشتر قیمت‌ها جلوگیری کرده است. این موضوع سبب شده است که در بخشی از بازار، کاهش عرضه در کنار تقاضای موجود، از قیمت‌ها حمایت کند و در بخش دیگری، افت تقاضا مانع از شکل‌گیری رونق معاملاتی شود.

البته بخشی از روند معاملاتی این هفته بورس کالا را باید در چارچوب شرایط خاص ناشی از تعطیلات ارزیابی کرد. کاهش حجم معاملات، تصویر بازار را تا حدی مبهم کرده است و قضاوت قطعی درباره تغییر روندها را دشوار می‌سازد. با این حال، مرور داده‌های بورس کالا نشان می‌دهد مواد اولیه زنجیره فولاد، به‌ویژه آهن اسفنجی، همچنان از پشتوانه تقاضا برخوردار هستند، در حالی که بازار محصولات نهایی هنوز با چالش جذب مشتری مواجه است.

بازار آهن همچنان منتظر روشن شدن وضعیت سیاسی

در شرایط فعلی، مهمترین متغیر اثرگذار بر بازار آهن همچنان تحولات سیاسی و به تبع آن، نرخ ارز خواهد بود. اگر دلار بتواند در محدوده بالاتر از ۱۸۱ هزار تومان تثبیت شود، احتمال ادامه افزایش تدریجی قیمت محصولات فولادی وجود دارد. در مقابل، هرگونه خبر مثبت از مذاکرات یا کاهش تنش‌های نظامی می‌تواند بخشی از انتظارات تورمی را تعدیل کند و زمینه اصلاح نرخ ارز و تخلیه هیجان قیمتی این روزهای آهن‌آلات را فراهم کند.

در مجموع، بازار آهن در هفته منتهی به ۱۹ تیرماه بیش از آن که از متغیرهای سنتی مانند عرضه، تقاضا یا هزینه تولید اثر بپذیرد، تحت سلطه تحولات سیاسی و تحرکات نظامی قرار داشت. عبور دلار از کانال ۱۸۱ هزار تومان، مهمترین رخداد اقتصادی هفته بود و تا زمانی که فضای سیاسی کشور به ثبات نرسد و روند تولید کارخانه‌ها که همچنان تحت تأثیر محدودیت‌های انرژی، افزایش هزینه‌های تولید و مبهم بودن چشم‌انداز آینده جنگ و صلح قرار دارد، کمی تا قسمتی بهبود پیدا نکند، به نظر می‌رسد بازار فولاد نیز همچنان رکود ساختاری هفته‌های گذشته خود را حفظ خواهد کرد.