بررسی اطلاعات رسمی منتشرشده توسط بانک مرکزی درباره «تسهیلات و تعهدات کلان جاری بانک پاسارگاد» نشان میدهد از مجموع ۵۴۱.۲ هزار میلیارد تومان خالص تسهیلات ثبتشده در این گزارش که مربوط به ۱۰۱ وام پرداختی در طول سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ بوده، نزدیک به نیمی از منابع در اختیار شرکتهای وابسته به هلدینگ میدکو (شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه) قرار گرفته؛ سهمی که بخش عمده آن به سه شرکت بزرگ فولادی زیرمجموعه این گروه اختصاص یافته است. این آمار، در کنار ظرفیت تولید و درآمدهای عملیاتی این شرکتها، پرسشهایی را درباره نحوه استفاده از این منابع، میزان بازپرداخت آنها و وضعیت مانده بدهیها ایجاد میکند.
به گزارش خبرنگار فولادبان، دادههای رسمی منتشرشده توسط بانک مرکزی نشان میدهد مجموع خالص تسهیلات پرداختشده توسط بانک پاسارگاد به هشت شرکت زیرمجموعه شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه (هلدینگ میدکو) در طول سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ به ۲۶۲ هزار و ۲۰۹ میلیارد تومان میرسد؛ رقمی معادل ۴۸.۴ درصد از کل ۵۴۱ هزار و ۲۰۱ میلیارد تومان تسهیلاتی که در این بخش از گزارش رسمی بانک مذکور منتشر شده است. این ارقام مربوط به گزارش پایان اسفند ۱۴۰۴ بانک پاسارگاد است که در فروردین ۱۴۰۵ توسط بانک مرکزی منتشر شد و تنها بخشی از تسهیلات و تعهدات کلان جاری این بانک را شامل میشود.
در میان شرکتهای زیرمجموعه میدکو، سه شرکت فولادی بیشترین سهم را دارند. فولاد بوتیای ایرانیان با ۱۱۹ هزار و ۲۲۷ میلیارد تومان، فولاد زرند ایرانیان با ۹۰ هزار و ۵۷۲ میلیارد تومان و فولاد سیرجان ایرانیان با ۷ هزار و ۸۲۰ میلیارد تومان، در مجموع ۲۱۷ هزار و ۶۱۹ میلیارد تومان تسهیلات گرفتهاند که البته این ارقام مربوط به جمع خالص وامهایی است که این شرکتها در طول ۱۰ سال اخیر دریافت کردهاند؛ یعنی حدود ۴۰.۲ درصد کل تسهیلات ثبتشده در این گزارش به این سه شرکت فولادی اختصاص پیدا کرده است.
این سه شرکت، از بازیگران اصلی زنجیره فولاد کشور به شمار میروند. فولاد بوتیای ایرانیان با در اختیار داشتن واحدهای گندلهسازی، احیای مستقیم و فولادسازی، برای تولید سالانه حدود ۲.۵ میلیون تن گندله، ۲ میلیون تن آهن اسفنجی و ۱.۵ میلیون تن شمش فولادی طراحی شده است. فولاد زرند ایرانیان نیز حلقههای مختلف زنجیره فولاد از ککسازی و کنسانتره تا گندله، آهن اسفنجی و شمش فولادی را در اختیار دارد و فولاد سیرجان ایرانیان نیز در حوزه تولید کنسانتره سنگآهن، گندله، آهن اسفنجی و محصولات میانی زنجیره فولاد فعالیت میکند.
با وجود این ظرفیت تولید، گزارش رسمی بانک مرکزی تنها میزان خالص تسهیلات پرداختی توسط بانک پاسارگاد به این شرکتها را نشان میدهد و پاسخی به چند پرسش کلیدی نمیدهد؛ این که چه میزان از این منابع تا کنون بازپرداخت شده، وضعیت بازپرداخت هر یک از شرکتها چگونه است، این منابع دقیقاً در چه پروژههایی هزینه شدهاند و در این پروژهها چقدر اشتغالزایی شده یا به چه میزان محصولات مختلف زنجیره فولاد تولید شده است؟
نکته قابل توجه آن است که این ۲۶۲ هزار میلیارد تومان تمام منابع مالی میدکو و شرکتهای زیرمجموعه آن در طول ۱۰ سال اخیر نبوده است و ارقام مورد اشاره، تنها بخشی از تسهیلات کلان ثبتشده در گزارش رسمی بانک پاسارگاد را شامل میشود و شامل سایر تسهیلات احتمالی این گروه از دیگر بانکها یا منابع حاصل از صادرات، فروش محصولات معدنی و فولادی و سایر جریانهای درآمدی نمیشود.
به همین دلیل، این اعداد را میتوان تنها نوک کوه یخ گردش مالی یکی از بزرگترین هلدینگهای معدنی و فولادی کشور دانست؛ موضوعی که ضرورت شفافیت بیشتر درباره نحوه تأمین مالی، مصرف منابع بانکی و وضعیت بازپرداخت تسهیلات اینگونه هلدینگها و شرکتها را بیش از پیش برجسته میکند.