جزئیات و نکات فرمول‌های تازه بورس کالا/ همه آنچه لازم است درباره قواعد جدید تعیین قیمت‌های پایه بدانید

به گزارش خبرنگار فولادبان، بورس کالای ایران از هفته پیش رو اجرای دستورالعمل‌های جدید قیمت‌گذاری محصولات فولادی را آغاز می‌کند؛ تغییری که یکی از مهمترین اصلاحات ماه‌های اخیر در نحوه تعیین قیمت پایه محصولات زنجیره فولاد محسوب می‌شود.

براساس این دستورالعمل‌ها، مدل سابق قیمت‌گذاری مبتنی بر ضرایب ثابت، جای خود را به سازوکاری می‌دهد که در آن علاوه بر روابط قیمتی میان حلقه‌های مختلف زنجیره فولاد، عوامل دیگری مانند میزان موفقیت عرضه‌های قبلی، حجم معاملات، استمرار عرضه، قیمت‌های جهانی و نرخ ارز بازار مبادله نیز در تعیین قیمت پایه نقش خواهند داشت.

در مدل جدید، اگرچه تلاش شده است قیمت‌ها با سرعت بیشتری نسبت به شرایط بازار واکنش نشان دهند، اما همچنان شمش بلوم به‌عنوان لنگر قیمتی زنجیره فولاد باقی مانده و نرخ ارز و قیمت‌های جهانی، مهمترین عوامل تعیین‌کننده سقف و کف قیمت‌ها خواهند بود.

شمش بلوم؛ مبنای اصلی تعیین قیمت در زنجیره فولاد

مهمترین بخش دستورالعمل جدید مربوط به شمش بلوم است؛ محصولی که همچنان مرجع اصلی قیمت‌گذاری بسیاری از حلقه‌های زنجیره فولاد محسوب می‌شود.

براساس فرمول جدید، سقف قیمت پایه شمش بلوم از حاصل‌ضرب نرخ ارز بازار مبادله بانک مرکزی در نرخ گمرکی صادراتی شمش تعیین می‌شود.

فرمول سقف قیمت شمش بلوم:

سقف قیمت پایه شمش بلوم = نرخ ارز بازار مبادله × نرخ گمرکی صادراتی شمش

همچنین برای جلوگیری از نوسانات شدید، کف قیمت نیز در نظر گرفته شده است.

فرمول کف قیمت شمش بلوم:

کف قیمت پایه شمش بلوم = ۹۵ درصد سقف قیمت محاسبه‌شده

مطابق نرخ ارز تجاری ۱۵۱ هزار و ۱۲۰ تومان و نرخ فوب صادراتی شمش ۴۱۰ دلار در تاریخ ۳۱ تیرماه،

سقف قیمت شمش بلوم حدود:

۶۱ هزار و ۱۴۴ تومان در هر کیلوگرم

و کف آن:

۵۸ هزار و ۸۶ تومان در هر کیلوگرم برآورد می‌شود.

این ارقام بدون احتساب مالیات بر ارزش افزوده هستند.

بنابراین فعالان بازار آهن در هفته آینده باید قیمت پایه شمش بلوم در بورس کالا را در بازه حدود ۵۸ تا ۶۱ هزار تومان در هر کیلوگرم دنبال کنند.

نقش مهم میزان معامله عرضه‌ها در فرمول قیمت‌گذاری جدید

یکی از مهمترین تغییرات دستورالعمل جدید، پایان نقش انحصاری ضرایب ثابت و ورود عملکرد معاملات قبلی به تعیین قیمت عرضه‌های بعدی است.

براساس سازوکار جدید بورس کالا، میزان تغییر قیمت پایه هر محصول طبق میزان استقبال خریداران از عرضه قبلی تعیین خواهد شد.

قواعد تغییر قیمت پایه به شرح زیر است:

* اگر بیش از ۶۰ درصد حجم عرضه معامله شود، قیمت پایه عرضه بعدی ۲ درصد افزایش پیدا می‌کند.

* اگر بین ۳۰ تا ۶۰ درصد حجم عرضه معامله شود، قیمت پایه عرضه بعدی یک درصد افزایش خواهد داشت.

* اگر بین ۱۰ تا ۳۰ درصد حجم عرضه معامله شود، قیمت پایه بدون تغییر باقی می‌ماند.

* اگر کمتر از ۱۰ درصد حجم عرضه معامله شود، قیمت پایه یک درصد کاهش پیدا می‌کند.

* اگر عرضه انجام شود، اما هیچ معامله‌ای صورت نگیرد، قیمت پایه ۲ درصد کاهش خواهد یافت.

* اگر عرضه‌کننده یک هفته محصول خود را عرضه نکند، قیمت پایه آن محصول ۳ درصد کاهش می‌یابد.

به این ترتیب، میزان موفقیت عرضه در بورس کالا مستقیماً بر قیمت عرضه بعدی اثر خواهد گذاشت.

کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی؛ فرمول‌های جدید برای بالادست زنجیره

در حلقه‌های بالادست زنجیره فولاد، ارتباط قیمتی با شمش بلوم همچنان حفظ شده است، اما ضرایب تعیین قیمت پایه اصلاح شده‌اند.

فرمول قیمت پایه کنسانتره سنگ‌آهن:

براساس دستورالعمل جدید:

قیمت پایه کنسانتره = قیمت شمش بلوم × ۱۷.۵ درصد

طبق محاسبات انجام‌شده براساس فرمول‌های جدید، آخرین اظهارنامه‌های گمرکی و نرخ ارز مرکز مبادله در روز ۳۱ تیرماه، در معاملات هفته آینده بورس کالا، سقف و کف قیمت پایه کنسانتره سنگ‌آهن با عیار ۶۶ درصد حدود ۱۰ هزار و ۷۱ تومان در هر کیلوگرم پیش‌بینی می‌شود.

فرمول قیمت پایه گندله سنگ‌آهن:

قیمت پایه گندله = قیمت شمش بلوم × ۲۴ درصد

براساس محاسبات انجام‌شده طبق فرمول‌های جدید، آخرین اظهارنامه‌های گمرکی و نرخ ارز مرکز مبادله در روز ۳۱ تیرماه، کف و سقف قیمت پایه گندله سنگ‌آهن در معاملات هفته آینده بورس کالا، حدود ۱۲ هزار و ۱۶۲ تومان در هر کیلوگرم برآورد می‌شود.

فرمول قیمت پایه آهن اسفنجی:

قیمت پایه آهن اسفنجی نیز همچنان بر مبنای ارتباط با شمش بلوم تعیین می‌شود.

قیمت پایه آهن اسفنجی = قیمت شمش بلوم × ۵۳ درصد

طبق محاسبات انجام‌شده براساس فرمول‌های جدید، آخرین اظهارنامه‌های گمرکی و نرخ ارز مرکز مبادله در روز ۳۱ تیرماه، سقف و کف قیمت پایه آهن اسفنجی در معاملات هفته آینده بورس کالا حدود ۳۱ هزار و ۵۱ تومان در هر کیلوگرم تخمین زده می‌شود.

باید توجه داشت که طبق دستورالعمل جدید، محصولات بالادستی زنجیره فولاد شامل کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی دارای سقف و کف قیمتی یکسان هستند.

پیش‌بینی کف و سقف قیمت پایه میلگرد در بورس کالا

براساس محاسبات انجام‌شده طبق فرمول‌های جدید، آخرین اظهارنامه‌های گمرکی و نرخ ارز مرکز مبادله در روز ۳۱ تیرماه، در معاملات هفته آینده بورس کالا،

کف قیمت پایه میلگرد حدود ۵۶ هزار و ۹۸۷ تومان در هر کیلوگرم

و سقف قیمت پایه میلگرد حدود ۶۳ هزار و ۳۱۹ تومان در هر کیلوگرم

پیش‌بینی می‌شود.

نکته قابل توجه این است که فاصله محدود میان قیمت شمش و میلگرد می‌تواند برای نوردکاران یک چالش مهم ایجاد کند؛ زیرا تمام هزینه‌های تبدیل، انرژی، حمل‌ونقل و تعمیرات باید از همین فاصله قیمتی تأمین شود.

تختال؛ اتصال قیمت داخلی به بازار جهانی فولاد

یکی از مهم‌ترین تغییرات ایجادشده، اصلاح فرمول قیمت پایه تختال (اسلب) در بورس کالا است. براساس سازوکار جدید، در تعیین قیمت پایه اسلب علاوه بر ضرایب ثابت و سازوکارهای عرضه و تقاضا، نسبت قیمت جهانی اسلب به شمش بلوم نیز نقش خواهد داشت.

فرمول کلی قیمت پایه تختال در بورس کالا به شرح زیر است:

قیمت پایه تختال = قیمت پایه شمش بلوم × نسبت قیمت جهانی اسلب به شمش بلوم

طبق این فرمول، اگر قیمت جهانی اسلب نسبت به شمش افزایش یا کاهش پیدا کند، اثر این تغییر می‌تواند مستقماً در قیمت پایه تختال در بازار ایران نیز منعکس شود.

بنابراین با فرمول جدید، از این پس بازار داخلی ورق و محصولات تخت فولادی بیش از گذشته به تحولات بازار جهانی فولاد وابسته خواهد بود. به عبارت دیگر، بورس کالا با این تغییر، نقش اسلب را به‌عنوان حلقه واسط میان بازار جهانی و بازار داخلی تقویت کرده است.

طبق محاسبات ما برمبنای متغیرهای اعلام‌شده در گزارش، فرمول‌های بورس و آخرین قیمت‌ها و ضرایب جهانی اسلب نسبت به شمش بلوم، در معاملات هفته آینده بورس کالا،

کف قیمت پایه تختال (اسلب): ۵۲ هزار و ۲۷۷ هزار تومان در هر کیلوگرم

و سقف قیمت پایه تختال (اسلب): ۵۸ هزار و ۸۶ تومان در هر کیلوگرم

برآورد می‌شود.

ورق گرم؛ واکنش سریع‌تر قیمت‌ها به تغییرات تختال

در محصولات تخت نیز فرمول جدیدی برای تعیین قیمت پایه ورق گرم اعمال شده است.

براساس دستورالعمل جدید:

قیمت پایه ورق گرم فولاد مبارکه = ۱.۳۱ × میانگین قیمت کشف‌شده تختال (اسلب) در بورس کالا طی یک ماه گذشته

برای سایر تولیدکنندگان:

قیمت پایه ورق گرم سایر تولیدکنندگان = ۹۰ درصد × میانگین یک‌ماهه قیمت ورق گرم فولاد مبارکه

تغییر دوره محاسبه قیمت به میانگین یک‌ماهه باعث می‌شود قیمت ورق گرم با سرعت بیشتری نسبت به تغییرات بازار تختال واکنش نشان دهد.

طبق محاسبات ما برمبنای متغیرهای اعلام‌شده در گزارش، فرمول‌های بورس و آخرین قیمت‌های رسمی بورس کالا و شرکت فولاد مبارکه، در معاملات هفته آینده بورس کالا،

کف قیمت پایه ورق گرم HR فولاد مبارکه: ۶۸ هزار و ۶۸۳ تومان در هر کیلوگرم

و سقف پایه ورق گرم HR فولاد مبارکه: ۷۶ هزار و ۸۹۲ تومان در هر کیلوگرم

تخمین زده می‌شود.

همچنین در معاملات بورس کالا در هفته پیش رو،

کف قیمت پایه ورق گرم HR سایر تولیدکنندگان: ۶۱ هزار و ۸۱۵ تومان در هر کیلوگرم

و سقف قیمت پایه ورق گرم HR سایر تولیدکنندگان: ۶۹ هزار و ۲۰۳ تومان در هر کیلوگرم

پیش‌بینی می‌شود.

ورق سرد؛ فرمول جدید با کف قیمتی ۱۲۲ درصدی

طبق دستورالعمل‌های جدید بورس کالا، برای ورق سرد نیز فرمول تازه‌ای تعیین شده است.

فرمول قیمت پایه ورق سرد:

قیمت پایه ورق سرد = قیمت ورق گرم HR تحویل درب کارخانه فولاد مبارکه × ضریب قیمت جهانی ورق سرد به گرم

اما مهمترین تبصره این بخش مربوط به کف قیمت است:

قیمت پایه ورق سرد نمی‌تواند کمتر از ۱۲۲ درصد قیمت ورق گرم HR فولاد مبارکه باشد.

بر این اساس، حتی اگر محاسبات جهانی کاهش قیمت را نشان دهد، قیمت پایه ورق سرد پایین‌تر از این سطح قابل عرضه نخواهد بود.

طبق محاسبات ما برمبنای متغیرهای اعلام‌شده در گزارش، فرمول‌های بورس و آخرین قیمت‌های رسمی بورس کالا و شرکت فولاد مبارکه، در معاملات هفته آینده بورس کالا،

کف قیمت پایه انواع ورق سرد: ۸۳ هزار و ۷۹۳ تومان در هر کیلوگرم

و سقف قیمت پایه انواع ورق سرد: ۹۳ هزار و ۸۰۲ تومان در هر کیلوگرم

برآورد می‌شود.

الزامات جدید خرید و فروش ورق در بورس کالا

در کنار تغییر فرمول قیمت، بورس کالا سازوکارهای جدیدی برای مدیریت عرضه و تقاضای ورق در نظر گرفته است.

براساس دستورالعمل جدید:

* تولیدکنندگان مشمول موظف به عرضه محصولات خود در بورس کالا هستند.

* وزارت صمت در ابتدای هر فصل کف عرضه ماهانه را براساس برنامه تولید تعیین می‌کند.

* خرید ورق تنها برای دارندگان سهمیه در سامانه بهین‌یاب امکان‌پذیر خواهد بود.

* سهمیه خریداران باید براساس ظرفیت واقعی تولید آن‌ها بازنگری شود.

* خریداران موظف به ثبت اطلاعات فروش و تولید نهایی محصولات هستند.

هدف از این بخش، کاهش تقاضای غیرواقعی و نزدیک کردن معاملات بورس کالا به مصرف واقعی عنوان شده است.

قیمت تمام محصولات زنجیره فولاد همچنان زیر سایه دلار

اگرچه دستورالعمل جدید تلاش کرده است فرآیند کشف قیمت را به شرایط واقعی بازار نزدیک‌تر کند، اما همچنان نرخ ارز رسمی و قیمت‌های جهانی، نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر قیمت‌ها دارند.

در شرایط فعلی اقتصاد ایران، نرخ ارز بیش از عوامل اقتصادی، از متغیرهای سیاسی و تحولات منطقه‌ای اثر می‌پذیرد. به همین دلیل، هر تغییر در نرخ ارز بازار مبادله می‌تواند بدون تغییر در میزان تقاضا یا هزینه واقعی تولید، سقف قیمت محصولات فولادی را جابه‌جا کند.

از سوی دیگر، هزینه‌هایی مانند انرژی، حمل‌ونقل، قطعات یدکی، دستمزد و هزینه‌های معدنی در فرمول‌های جدید به‌صورت مستقیم لحاظ نشده‌اند؛ موضوعی که می‌تواند فشار بیشتری بر تولیدکنندگان وارد کند.

آزمون بزرگ پیش روی فرمول‌های جدید بورس کالا

دستورالعمل جدید بورس کالا، بازار فولاد را از مدل قیمت‌گذاری مبتنی بر ضرایب ثابت فاصله می‌دهد و تلاش می‌کند عوامل واقعی‌تری مانند رفتار معاملات و شرایط عرضه و تقاضا را وارد فرآیند تعیین قیمت کند.

با این حال، فعالان بازار آهن باید توجه داشته باشند که از روز شنبه ۳ مرداد، قیمت بسیاری از محصولات زنجیره فولاد همچنان به چهار متغیر اصلی وابسته خواهد بود:

* قیمت شمش بلوم در بورس کالا؛

* نرخ ارز بازار مبادله؛

* قیمت‌های جهانی فولاد؛

* میزان موفقیت عرضه‌ها در بورس کالا.

بنابراین موفقیت این مدل نه فقط به فرمول‌های جدید، بلکه به میزان توانایی اقتصاد ایران برای کاهش اثرپذیری قیمت‌ها از شوک‌های ارزی و سیاسی وابسته است. بورس کالا از قفس ضرایب ثابت فاصله گرفته، اما همچنان باید دید آیا می‌تواند زنجیره فولاد را از قفس نوسانات بیرونی نیز خارج کند یا خیر؟