بورس تهران در هفته منتهی به ۲۳ مرداد ۱۴۰۵، با وجود تعطیلی سه روز پایانی هفته، یکی از پرتحرکترین مقاطع سال را پشت سر گذاشت و برای نخستینبار وارد کانال ۵.۷ میلیون واحد شد. شاخص کل در چهار روز معاملاتی هفته با رشد حدود ۳۲۸ هزار واحدی معادل ۶.۱ درصد از ارتفاع ۵ میلیون و ۴۰۷ هزار واحد به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار واحد رسید و شاخص هموزن نیز با افزایش حدود ۷۰ هزار واحدی، شانزدهمین روز متوالی رشد خود را ثبت کرد. ورود خالص حدود ۶.۱ همت پول حقیقی، ارزش معاملات بالا و مشارکت بخش بزرگی از نمادها از ادامهدار بودن موج صعودی حکایت دارد؛ اما در مقابل، خروج ۶.۸ همت پول حقیقی در روز یکشنبه، عقبماندن هموزن از شاخص کل در روز پایانی و افزایش سرانه فروش، نخستین نشانههای شناسایی سود در ارتفاعات تاریخی را نمایان کرده است. اکنون پرسش اصلی بازار دیگر صرفاً «آیا بورس صعود میکند؟» نیست؛ بلکه این است که آیا بازار هنوز از نظر بنیادی و نقدینگی ظرفیت عبور از ۶ میلیون واحد را دارد یا یک شوک سیاسی میتواند این موج صعودی را به اصلاحی سنگین تبدیل کند؟
به گزارش خبرنگار فولادبان، بازار سرمایه در هفته منتهی به ۲۳ مرداد ۱۴۰۵، در شرایطی تنها چهار روز معاملاتی داشت که سه روز پایانی هفته به دلیل تعطیلات رسمی بازار بسته بود. با این حال، همین چهار جلسه معاملاتی برای ثبت چند رکورد تاریخی کافی بود.
شاخص کل بورس تهران که در پایان هفته گذشته در سطح ۵ میلیون و ۴۰۷ هزار و ۹۱۹ واحد قرار داشت، در پایان معاملات سهشنبه ۲۰ مرداد با رشد ۳۲۸ هزار و ۵۹۲ واحدی معادل حدود ۶.۱ درصد، به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد رسید. این شاخص برای هفتمین روز متوالی صعود کرد و نخستینبار وارد کانال ۵.۷ میلیون واحد شد؛ رکوردی که رسانههای اقتصادی نیز آن را مهمترین اتفاق هفته بازار سرمایه دانستند.
در همین مدت، شاخص کل هموزن نیز از حدود یک میلیون و ۵۳۴ هزار واحد به یک میلیون و ۶۰۴ هزار و ۹۲۳ واحد رسید و با رشد حدود ۴.۶ درصدی، شانزدهمین روز متوالی افزایش خود را ثبت کرد. استمرار رشد هموزن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد موج صعودی صرفاً به چند نماد شاخصساز محدود نشده است، هرچند در پایان هفته سرعت رشد این نماگر از شاخص کل کمتر شد.
شاخص فرابورس نیز در آخرین روز کاری هفته با رشد ۱.۱ درصدی به محدوده ۴۵ هزار و ۹۳۰ واحد رسید و در مجموع، تصویر کلی بازار همچنان صعودی باقی ماند.
بورس تهران شنبه ۱۷ مرداد را با قدرتمندترین موج تقاضای هفته آغاز کرد. شاخص کل با رشد ۱۱۲ هزار و ۴۳۵ واحدی معادل ۲.۰۸ درصد به ۵ میلیون و ۵۲۹ هزار واحد رسید و شاخص هموزن نیز با رشد ۲.۵۴ درصدی در ارتفاع یک میلیون و ۵۷۳ هزار واحد قرار گرفت.
مهمترین اتفاق این روز، ورود ۸ هزار و ۹۶۷ میلیارد تومان پول حقیقی به بازار سهام بود؛ رقمی که در کنار ارزش معاملات حدود ۲۰.۴ همتی و برتری محسوس سرانه خرید حقیقیها، از بازگشت جدی ریسکپذیری سرمایهگذاران حکایت داشت. بیش از ۹۸ درصد نمادها نیز در محدوده مثبت معامله شدند.
این روز همچنین با یک اتفاق مهم برای بازار و بهویژه صنعت فولاد همراه شد: بازگشایی نماد «فولاد» پس از توقف طولانیمدت ناشی از آسیبهای جنگ.
بازگشایی فولاد مبارکه یکی از مهمترین رویدادهای هفته برای بازار سرمایه بود. نماد «فولاد» پس از حدود چند ماه توقف و پس از برگزاری مجامع، در شنبه ۱۷ مرداد بدون محدودیت نوسان بازگشایی شد و در نخستین معامله با افت حدود ۱۰ درصدی نسبت به آخرین معامله خود در سال گذشته، حوالی ۲۳۰ تومان قیمت خورد.
با وجود فشار فروش اولیه، تقاضا بهتدریج افزایش یافت و سهم در ادامه روز بخشی از افت خود را جبران کرد. با این حال، بازگشایی فولاد در همان روز حدود ۱۴.۶ هزار واحد از رشد شاخص کل را خنثی کرد؛ موضوعی که نشان میدهد وزن این نماد در نماگر اصلی بازار همچنان قابل توجه است.
اهمیت این اتفاق فقط به یک نماد محدود نمیشود. فولاد مبارکه یکی از بزرگترین شرکتهای بازار سرمایه و از نمادهای مهم گروه فلزات اساسی است. بنابراین اینکه بورس در همان روز توانست با وجود فشار منفی این نماد رکورد جدیدی ثبت کند، از قدرت تقاضا در سایر بخشهای بازار حکایت دارد.
از سوی دیگر، رفتار فولاد در ادامه هفته نیز قابل توجه بود. این نماد تا سهشنبه هنوز نتوانسته بود همگام با موج صعودی شاخص حرکت کند و در آخرین روز کاری هفته با افت حدود ۲ درصدی معامله شد. بنابراین در حالی که شاخص کل در قله تاریخی ایستاده، یکی از بزرگترین لیدرهای بازار هنوز در حال کشف قیمت پس از بازگشایی است؛ موضوعی که نشان میدهد رکورد شاخص بهتنهایی به معنای رسیدن تمام سهمها به سقف قیمتی نیست.
یکشنبه ۱۸ مرداد نخستین نشانه جدی از افزایش عرضه در ارتفاعات جدید ظاهر شد. شاخص کل ابتدا تا ۵ میلیون و ۶۳۲ هزار و ۷۷۳ واحد پیش رفت، اما در ادامه حدود ۷۳ هزار واحد از سقف روزانه خود عقب نشست و در نهایت با رشد ۰.۷۲ درصدی در ۵ میلیون و ۵۵۹ هزار و ۹۶۵ واحد بسته شد.
در مقابل، شاخص هموزن تقریباً بدون تغییر ماند و تنها ۲۵۷ واحد افزایش یافت. مهمتر از آن، ۶ هزار و ۸۳۴ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد؛ در حالی که ارزش معاملات خرد با ثبت حدود ۶۵.۵ همت به رکورد تاریخی رسید.
سرانه فروش حقیقیها نیز به ۱۳۷.۳ میلیون تومان رسید، در حالی که سرانه خرید ۱۰۵.۷ میلیون تومان بود. تعداد نمادهای منفی نیز از مثبتها بیشتر شد. این مجموعه دادهها یک پیام روشن داشت: رکوردشکنی شاخص کل دیگر بهتنهایی نمیتواند قدرت بازار را اثبات کند.
به بیان دیگر، بازار در حال ورود به مرحلهای بود که در آن خریداران جدید باید با سهامدارانی رقابت میکردند که پس از رشد سریع قیمتها، انگیزه بیشتری برای شناسایی سود داشتند.
اما یکشنبه به آغاز اصلاح سنگین تبدیل نشد. بورس تهران در دوشنبه ۱۹ مرداد دوباره به مدار صعود بازگشت و شاخص کل با رشد ۹۴ هزار و ۲۱۳ واحدی معادل ۱.۶۹ درصد به ۵ میلیون و ۶۵۴ هزار و ۱۷۸ واحد رسید.
شاخص هموزن نیز ۰.۸۵ درصد رشد کرد و به یک میلیون و ۵۸۷ هزار و ۱۷۹ واحد رسید. همزمان حدود ۲ هزار و ۲۱۵ میلیارد تومان پول حقیقی وارد بازار شد.
بهبود وضعیت نمادها نیز قابل توجه بود؛ ۵۰۵ نماد مثبت در برابر ۲۲۴ نماد منفی قرار گرفتند و ارزش صفهای خرید به بیش از ۸.۳ همت رسید، در حالی که ارزش صفهای فروش حدود ۲۸۲ میلیارد تومان بود.
این اتفاق اهمیت زیادی دارد: فشار فروش یکشنبه توانست بخشی از نقدینگی را خارج کند، اما نتوانست روند اصلی بازار را معکوس کند. در نتیجه، دستکم در این مرحله، خروج پول حقیقی بیشتر شبیه شناسایی سود کوتاهمدت بود تا خروج سیستماتیک سرمایه از بازار.
آخرین روز کاری هفته، سهشنبه ۲۰ مرداد، بار دیگر رکورد تاریخی بازار شکسته شد. شاخص کل با رشد ۸۲ هزار و ۳۳۶ واحدی معادل ۱.۴۶ درصد به ۵ میلیون و ۷۳۶ هزار و ۵۱۱ واحد رسید.
شاخص هموزن نیز با رشد ۱.۱۲ درصدی به یک میلیون و ۶۰۴ هزار و ۹۲۳ واحد رسید. ارزش معاملات خرد حدود ۳۳.۸ همت بود و نزدیک به ۱.۸ همت پول حقیقی وارد بازار شد. حدود ۷۴ درصد نمادها نیز سبزپوش بودند و نزدیک ۹ همت سفارش خرید در صفها باقی ماند.
اما در دل همین رکوردشکنی، یک هشدار وجود داشت: سرانه خرید حقیقیها حدود ۸۸.۴ میلیون تومان بود، در حالی که سرانه فروش به ۹۹.۱ میلیون تومان رسید. بنابراین اگرچه پول حقیقی همچنان وارد بازار شد، اما قدرت فروشندگان در اندازه سفارشها افزایش یافته بود. این همان نقطهای است که باید از آن به بعد با دقت بیشتری بازار را رصد کرد.
در مجموع چهار روز معاملاتی، شنبه ۸.۹۶۷ همت پول حقیقی وارد بازار شد، یکشنبه ۶.۸۳۴ همت خارج شد، دوشنبه ۲.۲۱۵ همت وارد شد و سهشنبه نیز حدود ۱.۸ همت به بازار سهام وارد شد. برآیند این جریان، حدود ۶.۱ همت ورود خالص پول حقیقی است.
این رقم اگرچه قابل توجه است، اما یک نکته مهم را نباید نادیده گرفت: هفته قبل، بورس حدود ۱۲.۵ همت ورود پول حقیقی را تجربه کرده بود. بنابراین شاخص کل این هفته با وجود رشد بیش از ۶ درصدی، با نصف شدن خالص ورود پول حقیقی نسبت به هفته قبل مواجه بوده است.
همین مسئله میتواند یکی از مهمترین نشانههای ورود بازار به مرحله بلوغتر روند صعودی باشد؛ مرحلهای که در آن دیگر صرفاً حجم پول مهم نیست، بلکه کیفیت ورود پول، تداوم آن و توان شرکتها برای پشتیبانی بنیادی از قیمتها اهمیت پیدا میکند.
در شرایط فعلی، پاسخ قطعی «بله» یا «خیر» به این سؤال دشوار است؛ اما دادههای هفته جاری از یک نکته مهم حمایت میکنند: نمیتوان صرفاً به دلیل عبور شاخص از ۵.۷ میلیون واحد گفت تمام بازار به سقف رسیده است.
تداوم رشد شاخص هموزن، ورود پول به صنایع مختلف و عملکرد برخی گروههای بزرگ نشان میدهد هنوز بخشهایی از بازار ظرفیت ادامه حرکت دارند. یک تحلیل منتشرشده در این هفته نیز تأکید کرده که ورود پول حقیقی، ارزش معاملات بالا و مشارکت گسترده نمادها همچنان از روند صعودی حمایت میکنند، هرچند بازدهی حدود ۵۴ درصدی شاخص از ابتدای سال، ضرورت توجه به ریسک اصلاح را افزایش داده است.
از سوی دیگر، صنایع بزرگ همچنان در کانون معاملات قرار دارند و این مسئله برای ادامه روند شاخص اهمیت دارد. در معاملات سهشنبه، گروههای فرآوردههای نفتی، استخراج کانههای فلزی و دارویی بیشترین ورود پول حقیقی را تجربه کردند و فرآوردههای نفتی، فلزات اساسی و بانکها از نظر ارزش معاملات در صدر قرار گرفتند.
بنابراین رشد بورس فعلاً بیشتر شبیه یک روند صعودی بالغ و پرریسک است تا یک حباب قطعی در آستانه انفجار.
با وجود این، مقایسه بازار فعلی با سال ۱۳۹۹ از نظر روانی بیدلیل نیست. رشد سریع، ثبت رکوردهای متوالی، ورود سرمایهگذاران جدید و شکلگیری انتظار برای ادامه رشد میتواند همان چرخه رفتاری را ایجاد کند که در نهایت به شناسایی سود گسترده منجر میشود.
اما یک تفاوت مهم وجود دارد: رکورد شاخص بهتنهایی معیار مناسبی برای تشخیص حباب نیست. در بازار فعلی باید نسبتهای ارزشگذاری، سودآوری شرکتها، نرخ ارز، قیمت کالاهای جهانی و جریان نقدینگی را همزمان بررسی کرد.
نمونه «فولاد» نیز همین مسئله را نشان میدهد. در حالی که شاخص کل در کانال ۵.۷ میلیون واحد رکورد میزند، فولاد مبارکه پس از بازگشایی با قیمت پایینتر از آخرین معامله خود در سال گذشته مواجه شده و هنوز نتوانسته کاملاً همراه موج صعودی بازار شود. بنابراین شاخص تاریخی الزاماً به معنای سقف تاریخی تکتک سهمها نیست.
اما بزرگترین ریسک بازار در هفتههای آینده همچنان میتواند از تحولات سیاسی ناشی شود.
روند صعودی اخیر تا حد زیادی از کاهش ریسکهای سیاسی، تقویت انتظارات دیپلماتیک و جابهجایی بخشی از نقدینگی میان بازارهای موازی بهره برده است. از این رو، اگر همین متغیر برعکس شود، اثر آن میتواند بسیار سریع باشد.
بازار اکنون در نقطهای قرار دارد که یک خبر سیاسی منفی جدی میتواند همزمان سه اتفاق را رقم بزند: فعال شدن شناسایی سود، خروج پول حقیقی و افزایش تقاضا برای داراییهای امنتر.
در چنین شرایطی، اصلاح شاخص الزاماً به معنای تکرار سقوط سال ۱۳۹۹ نیست؛ اما اگر خروج پول حقیقی برای چند جلسه متوالی اتفاق بیفتد، شاخص هموزن از رشد بازبماند و همزمان یک شوک سیاسی منفی وارد شود، احتمال تبدیل اصلاح عادی به ریزش سنگین افزایش خواهد یافت.
در مقابل، اگر جریان نقدینگی حفظ شود، هموزن همچنان همراه شاخص کل حرکت کند و اخبار سیاسی مثبت یا دستکم خنثی باقی بماند، عبور شاخص از ۶ میلیون واحد دور از دسترس نخواهد بود.
بورس تهران هفته چهارروزه منتهی به ۲۰ مرداد را با یک رکورد تاریخی به پایان رساند؛ شاخص کل در ۵.۷۳۶ میلیون واحد ایستاد، هموزن شانزدهمین روز صعودی خود را ثبت کرد و حدود ۶.۱ همت پول حقیقی وارد بازار شد. این دادهها نشان میدهند روند صعودی هنوز از پشتوانه نقدینگی و مشارکت بازار برخوردار است.
اما همزمان، خروج ۶.۸ همت پول حقیقی در یکشنبه، کاهش خالص ورود پول نسبت به هفته قبل، افزایش سرانه فروش در سهشنبه و عقبماندن هموزن از شاخص کل در آخرین روز معاملاتی، نشان میدهد بازار دیگر در ابتدای موج صعودی قرار ندارد.
بنابراین در شرایط فعلی، سقوط آزاد به سبک سال ۱۳۹۹ سناریوی پایه نیست؛ اما اصلاح جدی نیز دیگر سناریویی دور از ذهن محسوب نمیشود. بازار هنوز میتواند بالاتر برود، اما از اینجا به بعد، ادامه صعود بیش از آنکه به رکوردشکنی شاخص وابسته باشد، به کیفیت پول ورودی و ثبات فضای سیاسی بستگی دارد.
اگر پول حقیقی همچنان وارد شود و بدنه بازار همراه شاخص کل باقی بماند، کانال ۶ میلیون واحد میتواند مقصد بعدی بورس تهران باشد. اما اگر پول متوقف شود و یک خبر سیاسی منفی، جرقه شناسایی سود را بزند، همین قله ۵.۷ میلیون واحدی میتواند به نقطه آغاز یک اصلاح سنگین تبدیل شود.
بورس در قله ایستاده است؛ اما هنوز نمیتوان گفت به آخر خط رسیده. مسئله اصلی اکنون نه ارتفاع شاخص، بلکه دوام اعتماد سرمایهگذاران است؛ زیرا در بازار سرمایه ایران، فاصله میان «ادامه صعود» و «شروع ریزش» گاهی فقط به اندازه یک خبر سیاسی است.