در ماه اول اجرای فرمول‌های جدید بورس کالا چه شد؟ / رشد شدید قیمت زنجیره سنگ‌آهن در مقابل افزایش اندک نرخ شمش و محصولات نهایی

به گزارش خبرنگار فولادبان، بررسی آمارهای نهایی معاملات محصولات زنجیره فولاد در بورس کالا در تمام روزهای کاری مردادماه و مقایسه نرخ‌ها با عرضه‌های هفته پایانی تیرماه، حاکی از آن است که در ماه اول اجرای دستورالعمل‌های جدید قیمت‌گذاری، بیشترین سهم از رشد نرخ متعلق به زنجیره سنگ‌آهن و در این بخش نیز بیشترین رشد مربوط به دو محصول معدنی کلیدی کنسانتره و گندله بوده است.

آمارها حاکی از آن است که قیمت میانگین موزون نهایی کنسانتره سنگ‌آهن که در هفته آخر تیرماه ۹۴ هزار و ۳۷۵ ریال بود، در هفته نخست مرداد با جهش ۱۱.۳۹ درصدی به ۱۰۵ هزار و ۱۲۳ ریال رسید و در ادامه با سه رشد هفتگی دیگر، در پایان ماه به ۱۱۰ هزار و ۲۱۶ ریال صعود کرد. به این ترتیب، کنسانتره در نخستین ماه اجرای فرمول‌های جدید، رشد ماهانه نزدیک به ۱۷ درصد را تجربه کرد.

اما جهش گندله به‌مراتب شدیدتر از کنسانتره بود. قیمت میانگین موزون گندله از ۹۹ هزار و ۹۲۱ ریال در هفته پایانی تیرماه، در هفته نخست مرداد با جهش خیره‌کننده ۳۰.۷۳ درصدی به ۱۳۰ هزار و ۶۲۵ ریال رسید؛ جهشی که بیشترین رشد نرخ هفتگی در میان تمام محصولات زنجیره فولاد در نخستین ماه اجرای دستورالعمل‌های جدید بود. این روند در هفته‌های بعد نیز ادامه یافت و قیمت گندله در پایان مرداد به ۱۳۵ هزار و ۹۹۸ ریال رسید؛ یعنی ۳۶.۱۱ درصد بیشتر از نرخ پایان تیرماه.

آهن اسفنجی؛ تنها حلقه‌ای که افت کرد

در حالی‌که مواد اولیه بالادستی زنجیره فولاد در مردادماه روند صعودی قدرتمندی را تجربه کردند، آهن اسفنجی رفتاری کاملاً متفاوت از خود نشان داد. قیمت میانگین موزون آهن اسفنجی از ۳۴۸ هزار و ۵۵۹ ریال در هفته نخست مرداد آغاز شد و در هفته دوم با افت ۲.۷۷ درصدی به ۳۳۸ هزار و ۸۹۹ ریال رسید. در هفته سوم، نرخ این محصول تنها ۰.۵۴ درصد رشد کرد و در هفته پایانی نیز با کاهش ۰.۲۵ درصدی به ۳۳۹ هزار و ۸۶۵ ریال بازگشت.

مقایسه ماه به ماه نشان می‌دهد قیمت آهن اسفنجی در هفته آخر مرداد نسبت به هفته آخر تیر، ۲.۴۹ درصد کاهش یافت. این در حالی است که حجم تقاضای آهن اسفنجی در همین بازه ۱۳.۳۳ درصد رشد کرد و حجم قرارداد نیز ۵.۷۸ درصد افزایش یافت. به عبارت دیگر، در نخستین ماه اجرای دستورالعمل‌های جدید، بازار آهن اسفنجی شاهد افزایش نسبی تمایل خریداران بود، اما این افزایش تقاضا نه‌تنها به رشد قیمت منجر نشد، بلکه هم‌زمان با افت اندک نرخ این محصول همراه شد.

شمش فولاد؛ صعود کنترل‌شده در گریدهای پرطرفدار

بازار شمش فولاد (بیلت) در نخستین ماه اجرای فرمول‌های جدید، تصویری دوگانه از خود نشان داد. در گریدهای پرطرفدار (پرکاربرد)، شمش طول استاندارد مسیر صعودی اما کنترل‌شده‌ای را طی کرد؛ به نحوی که از ۵۹۵ هزار و ۵۵۶ ریال در پایان تیر به ۶۰۲ هزار و ۲۷۲ ریال در هفته نخست مرداد رسید و این روند تا هفته سوم ادامه پیدا کرد و به ۶۱۴ هزار و ۱۸۴ ریال صعود کرد. در هفته پایانی اما این محصول با اصلاح ۰.۱۱ درصدی مواجه شد. شمش ۱۵۰ نیز به‌عنوان پرطرفدارترین شمش طول استاندارد، روندی آرام‌تر اما پیوسته‌تر داشت و از ۵۹۹ هزار و ۴۱۰ ریال در ابتدای دوره به ۶۱۷ هزار و ۷۴۹ ریال در پایان مرداد رسید.

این در حالی است که گریدهای کم‌عمق بازار شمش رفتار به مراتب بی‌ثبات‌تری داشتند. شمش نرمال به دلیل محدودیت عرضه، در برخی هفته‌ها حتی معامله‌ای نداشت و در نتیجه قیمت آن نمی‌توانست تصویر قابل اتکایی از شرایط بازار ارائه دهد. در مجموع اما شمش طول استاندارد در هفته آخر مرداد نسبت به هفته پایانی تیر، تنها حدود ۳ درصد افزایش قیمت را تجربه کرد. قیمت شمش ۱۵۰ نیز در همین بازه زمانی، ۳.۱ درصد رشد کرد.

محصولات فولادی؛ رشد محدود با وجود نوسان‌های هفتگی

بازار محصولات فولادی پایین‌دست زنجیره در مردادماه برخلاف محصولات معدنی بالادست زنجیره، ماهی پرنوسان و در مجموع کم‌بازده را پشت سر گذاشت. قیمت میانگین موزون «انواع محصولات فولادی» (شمش، تختال و همه محصولات پایین‌دست در دو بخش تخت و طویل) در هفته نخست با ۷۴۷ هزار و ۲۳ ریال آغاز شد، اما در هفته دوم ۲.۵۱ درصد افت کرد و به ۷۲۸ هزار و ۲۴۷ ریال رسید. این روند نزولی در هفته سوم نیز ادامه یافت و قیمت با کاهش ۱.۲۵ درصدی دیگر به ۷۱۹ هزار و ۱۱۸ ریال تنزل کرد. با این حال، هفته چهارم ورق برگشت و متوسط قیمت این محصولات با جهش ۵.۶۴ درصدی به ۷۵۹ هزار و ۶۵۳ ریال رسید تا بالاترین سطح ثبت‌شده در کل بازه بررسی‌شده را به ثبت برساند.

مقایسه ماهانه نشان می‌دهد قیمت میانگین موزون همه محصولات فولادی در هفته آخر مرداد نسبت به هفته آخر تیر، تنها ۱.۶۹ درصد رشد کرد. اما نکته مهم‌تر رفتار حجم قراردادها بود؛ در هفته چهارم، با وجود این که حجم عرضه ۳۸.۵۳ درصد و حجم تقاضا ۱۱.۰۶ درصد رشد کرد، حجم قرارداد منعقدشده برخلاف انتظار ۲۷.۹۲ درصد کاهش یافت و به ۴۳۶ هزار و ۴۰۸ تن رسید. این ترکیب متناقض، نشان‌دهنده احتیاط شدید خریداران در بستن قراردادهای نهایی و فاصله گرفتن قیمت‌های پیشنهادی از انتظارات بازار در نخستین ماه اجرای فرمول‌های جدید بود.

میلگرد؛ چرخش بازار در هفته پایانی مرداد

بازار میلگرد آجدار، مردادماه را با نوسان آغاز کرد، اما در هفته پایانی تغییر مسیر محسوسی در رفتار خریداران و قیمت این محصول به وجود آمد. قیمت میانگین موزون میلگرد آجدار از ۶۶۲ هزار و ۴۸۷ ریال در پایان تیرماه، در هفته نخست مرداد با افت ۰.۴ درصدی به ۶۵۹ هزار و ۸۶۷ ریال رسید و پس از یک رشد ۱.۱ درصدی در هفته دوم و اصلاح جزئی ۰.۳۷ درصدی در هفته سوم، در هفته پایانی با جهش ۲.۷۴ درصدی به ۶۸۲ هزار و ۸۷۸ ریال رسید. میلگرد آجدار در هفته آخر، بالاترین قیمت مردادماه را ثبت کرد، اما در طول یک ماه، نرخ این محصول فقط ۳.۱ درصد افزایش یافت.

هم‌زمان با رشد قیمت در هفته پایانی، حجم تقاضا نیز به شکل محسوسی افزایش یافت. تقاضای میلگرد آجدار از ۱۶۹ هزار و ۳۴۳ تن در هفته اول به ۱۱۶ هزار و ۱۸۱ تن در هفته سوم کاهش یافته بود، اما در هفته چهارم به ۱۳۰ هزار و ۳۰۴ تن رسید. از آنجا که عرضه در محدوده باثبات ۵۸ تا ۶۹ هزار تن باقی مانده بود، همین رشد تقاضا فضای بیشتری برای رقابت خریداران ایجاد کرد و قیمت را در هفته آخر به بالاترین سطح ماه رساند.

واگرایی بی‌سابقه میان حلقه‌های زنجیره

مهمترین پیامد نخستین ماه اجرای دستورالعمل‌های جدید قیمت‌گذاری، نه افزایش یک‌دست قیمت‌ها، بلکه تشدید واگرایی میان حلقه‌های گوناگون زنجیره فولاد بود. در حالی که متوسط قیمت محصولات زنجیره سنگ‌آهن ۳۲.۵۵ درصد و گندله به‌تنهایی نزدیک به ۳۶ درصد در مقایسه با پایان تیرماه رشد کرد، میانگین قیمت محصولات فولادی تنها ۱.۶۹ درصد افزایش یافت و آهن اسفنجی حتی ۲.۴۹ درصد افت کرد. این اختلاف فاحش در نرخ رشد ماهانه حلقه‌های مختلف، نشان می‌دهد فرمول‌های جدید به جای آنکه منطق یکپارچه‌ای برای کل زنجیره ایجاد کنند، در عمل به توزیع نابرابر منافع به نفع بالادست و علیه میانه زنجیره انجامیده‌اند.

این واگرایی دقیقاً همان نگرانی‌ای بود که پیش از اجرای دستورالعمل‌ها از سوی فعالان میانه و پایین‌دست زنجیره مطرح شده بود. اعضای انجمن‌های تولیدکنندگان فولاد و نوردکاران فولادی پیش از این هشدار داده بودند که سود باید متناسب با حجم سرمایه‌گذاری در هر حلقه تقسیم شود، اما داده‌های مردادماه نشان می‌دهد بخش بالادست با جهش‌های قیمتی بالای ۳۰ درصد، بیشترین منفعت را از فرمول‌های جدید برده است، در حالی که فولادسازان و نوردکاران در میانه و پایین‌دست زنجیره، با کمترین رشد قیمت مواجه شده‌اند و حتی تولیدکنندگان آهن اسفنجی در ماه اول اجرای فرمول‌ها، با کاهش نرخ محصول تولیدی خود مواجه شده‌اند.

مرداد گذشت، اما پرسش‌های شهریور باقی است

نخستین ماه اجرای دستورالعمل‌های جدید قیمت‌گذاری محصولات زنجیره فولاد در بورس کالا به پایان رسید، اما مهم‌ترین پرسش‌ها بی‌پاسخ مانده‌اند. آیا جهش شدید قیمت گندله و کنسانتره در مردادماه، آغاز یک روند پایدار صعودی در بالادست زنجیره است یا واکنش مقطعی بازار به تغییر فرمول‌ها بود؟ آیا فشار هزینه‌ای ایجادشده بر آهن اسفنجی و فولادسازی در ماه‌های آینده به افزایش قیمت محصولات میانی و نهایی منجر خواهد شد یا حاشیه سود این حلقه‌ها را بیشتر از این تضعیف می‌کند؟ و آیا بازار در شهریور می‌تواند از وضعیت کم‌عمقی و قیمت‌سازی ناشی از محدودیت عرضه فاصله بگیرد؟

پاسخ به این پرسش‌ها به وقایع این هفته و هفته‌های آتی بورس کالا وابسته است. اما آنچه از داده‌های مردادماه به روشنی برمی‌آید این است که فرمول‌های جدید قیمت‌گذاری، نه شفافیت و پیش‌بینی‌پذیری بیشتر، بلکه واگرایی شدیدتر میان حلقه‌های زنجیره، فشار هزینه‌ای بیشتر بر بخش‌های میانی و پایین‌دستی زنجیره و ابهام‌های تازه‌ای درباره نحوه اجرای فرمول‌ها را به همراه آورده‌اند. فعالان بازار فولاد در ماه‌های آینده بیش از هر زمان دیگری به حجم عرضه، عمق معاملات و داده‌های رسمی بورس کالا چشم خواهند دوخت؛ کما این که چشم بازار آزاد آهن‌آلات نیز در سال‌های اخیر همواره به اتفاقات بورس بوده است.