تحلیل هفتگی بازار سرمایه/ سقوط بورس زیر آتش جنگ؛ کانال ۵ میلیون واحدی از دست رفت

به گزارش خبرنگار فولادبان، بررسی عملکرد بازار سرمایه در هفته منتهی به ۲۶ تیرماه نشان می‌دهد که بورس تهران در تمام پنج روز معاملاتی این هفته مانند آخرین روز معاملاتی هفته قبل، تحت تأثیر مستقیم تحولات سیاسی و نظامی قرار داشت و در مجموع ۶ روز کاری متوالی در مسیر نزولی حرکت کرد. اساساً از زمان آغاز دور جدید درگیری‌های نظامی میان ایران و آمریکا از چهارشنبه هفته گذشته، افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک، تشدید ابهام نسبت به آینده اقتصاد و نگرانی سرمایه‌گذاران از گسترش دامنه جنگ، فضای معاملات را کاملاً تحت تأثیر قرار داده و خروج مستمر پول حقیقی از بازار را رقم زده است.

شاخص کل بورس تهران از سطح ۵ میلیون و ۲۸۶ هزار و ۷۸۳ واحد در پایان معاملات چهارشنبه ۱۷ تیر، به ۴ میلیون و ۸۹۳ هزار و ۸۳۳ واحد در پایان معاملات چهارشنبه ۲۴ تیر رسید و در مجموع با افت ۳۹۲ هزار و ۹۵۰ واحدی معادل ۷.۴۳ درصد مواجه شد. شاخص کل هم‌وزن نیز از یک میلیون و ۳۸۴ هزار و ۲۵۶ واحد به یک میلیون و ۳۲۶ هزار و ۲۵۶ واحد کاهش یافت و با افت ۵۸ هزار واحدی معادل ۴.۱۹ درصد، یکی از سنگین‌ترین ریزش‌های هفتگی خود در ماه‌های اخیر را ثبت کرد.

آغاز هفته با سقوط سنگین؛ ریزش به زیر کانال ۵ میلیون واحدی

نخستین روز معاملاتی هفته با یکی از شدیدترین افت‌های بورس در هفته‌های اخیر همراه بود. بازار که از چهارشنبه هفته قبل تحت تأثیر آغاز دوباره درگیری‌های نظامی قرار گرفته بود، روز شنبه با موج گسترده عرضه، تشکیل صف‌های فروش و خروج ۴ هزار و ۷۵۵ میلیارد تومان پول حقیقی مواجه شد و شاخص کل بیش از ۱۰۴ هزار واحد کاهش یافت.

فشار فروش در روز یکشنبه نیز تشدید شد؛ به گونه‌ای که شاخص کل بیش از ۱۲۶ هزار واحد دیگر عقب نشست و به کانال ۵ میلیون واحد بازگشت. خروج حدود ۳ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان پول حقیقی و منفی بودن بیش از ۸۵ درصد نمادهای بازار نشان داد سرمایه‌گذاران در شرایط افزایش نااطمینانی سیاسی، کاهش ریسک پرتفوی را به ماندن در بازار ترجیح داده‌اند.

دوشنبه یکی از مهم‌ترین نقاط عطف هفته رقم خورد؛ جایی که شاخص کل با ادامه فشار فروش، کانال روانی ۵ میلیون واحد را از دست داد و وارد محدوده ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار واحدی شد. هرچند نسبت به روزهای قبل از شدت هیجان فروش کاسته شده بود، اما خروج ۳ هزار و ۹۵۹ میلیارد تومان پول حقیقی نشان داد اعتماد سرمایه‌گذاران هنوز به بازار بازنگشته است.

تداوم فشار فروش با وجود نشانه‌هایی از مقاومت سهم‌های کوچک

معاملات روز سه‌شنبه نیز در ادامه فضای منفی هفته دنبال شد و شاخص کل با افت ۴۲ هزار واحدی به سطح ۴ میلیون و ۹۲۴ هزار واحد رسید. در این روز نیز ۲ هزار و ۶۲۸ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شد و همچنان صنایع بزرگ صادرات‌محور بیشترین فشار فروش را تجربه کردند.

اما در آخرین روز معاملاتی هفته، اگرچه شاخص کل با کاهش ۳۰ هزار و ۸۵۰ واحدی، ششمین روز کاری منفی متوالی خود را ثبت کرد، اما شاخص هم‌وزن برخلاف شاخص کل، ۲ هزار و ۷۴۰ واحد رشد کرد؛ اتفاقی که نشان داد بخشی از نقدینگی به سمت شرکت‌های کوچک‌تر و صنایع ریالی حرکت کرده است. همچنین میزان خروج پول حقیقی نیز نسبت به روزهای ابتدایی هفته کاهش یافت و به حدود ۲ هزار و ۶ میلیارد تومان رسید.

خروج بیش از ۱۷ هزار میلیارد تومان سرمایه؛ واکنش بازار به آغاز دوباره جنگ

بررسی جریان نقدینگی نشان می‌دهد در مجموع طی هفته سپری‌شده ۱۷ هزار و ۱۴۸ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار سرمایه خارج شد؛ رقمی که یکی از سنگین‌ترین موج‌های خروج نقدینگی در ماه‌های اخیر به شمار می‌رود.

این در حالی است که در طول هفته، اخبار سیاسی و نظامی همچنان بر فضای بازار سایه انداخت. ادامه حملات متقابل ایران و آمریکا، گسترش دامنه درگیری‌ها در منطقه، تشدید نگرانی‌ها درباره امنیت تردد دریایی در تنگه هرمز، از بین رفتن امیدها نسبت به تفاهم‌نامه پایان جنگ و ابهام نسبت به آینده مذاکرات، مهمترین عواملی بودند که انتظارات سرمایه‌گذاران را تحت تأثیر قرار دادند. به همین دلیل، برخلاف هفته گذشته که بازار تنها به شوک اولیه آغاز درگیری‌ها واکنش نشان داده بود، این هفته معامله‌گران بیش از هر چیز احتمال تداوم بحران را در قیمت‌ها لحاظ کردند.

بورس در دوراهی ریسک سیاسی و بازگشت تعادل

اگرچه عملکرد شاخص کل در طول هفته کاملاً منفی بود، اما رفتار معاملات روز چهارشنبه نشانه‌هایی از کاهش نسبی هیجان فروش را آشکار کرد. مثبت شدن شاخص هم‌وزن، حمایت حقوقی‌ها از برخی نمادهای بزرگ و نزدیک شدن ارزش صف‌های خرید و فروش، حاکی از آن است که بخشی از بازار در حال تلاش برای رسیدن به تعادل است.

از سوی دیگر، ورود قابل توجه نقدینگی به صندوق‌های درآمد ثابت نشان می‌دهد بخش مهمی از سرمایه‌گذاران به‌جای خروج کامل از بازار سرمایه، منابع خود را موقتاً به ابزارهای کم‌ریسک منتقل کرده‌اند تا در صورت کاهش تنش‌های سیاسی، امکان بازگشت دوباره به بازار سهام را داشته باشند.

با این حال، مسیر بورس در هفته آینده همچنان بیش از هر عامل دیگری به تحولات سیاسی وابسته خواهد بود. اگر طی روزهای آینده اخبار منفی جدیدی از تشدید درگیری‌های نظامی منتشر نشود، احتمال کاهش فشار فروش و حرکت تدریجی بازار به سمت تعادل وجود دارد؛ اما در صورت افزایش تنش‌ها، تداوم روند فرسایشی و خروج نقدینگی همچنان محتمل‌ترین سناریوی پیش روی بازار خواهد بود.

ریسک‌های سیاسی و صندوق‌های درآمد ثابت؛ دو عامل اصلی فشار بر بورس

در همین راستا، پیام الیاس کردی، کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با فولادبان، مهم‌ترین علت افت سنگین بورس در هفته سپری‌شده را افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک و البته جذابیت سرمایه‌گذاری در صندوق‌های درآمد ثابت دانست.

وی با بیان این که واکنش منفی بورس به تشدید تنش‌های سیاسی، رفتاری طبیعی در بازار سرمایه است، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های سهامداران، احتمال گسترش درگیری‌های نظامی و تکرار تجربه توقف معاملات بازار در شرایط بحرانی است و همین موضوع باعث شده بخش مهمی از سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: بازگشت ثبات به بورس زمانی اتفاق می‌افتد که سهامداران نسبت به عدم گسترش جنگ و کاهش ریسک‌های سیاسی اطمینان پیدا کنند؛ زیرا در شرایط فعلی، هدف قرار گرفتن زیرساخت‌های مهم اقتصادی و نظامی، نگرانی‌ها را افزایش داده است.

الیاس کردی، جذابیت نرخ سود صندوق‌های درآمد ثابت را دومین عامل فشار بر بازار دانست و تصریح کرد: در شرایط جنگی یا زمانی که نرخ‌های سود در سطوح بالا قرار دارند، بخش مهمی از سرمایه‌ها به سمت دارایی‌های کم‌ریسک حرکت می‌کنند.

به گفته این کارشناس بازار سرمایه، ورود نزدیک به ۶۰ هزار میلیارد تومان منابع جدید به صندوق‌های درآمد ثابت طی هفته گذشته و تزریق چند هزار میلیارد تومان دیگر در آخرین روز معاملاتی هفته، نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران فعلاً ترجیح می‌دهند سرمایه خود را در محیطی امن نگهداری کنند.

وی در پایان با توصیه به سهامداران برای پرهیز از اتخاذ تصمیم‌های هیجانی تأکید کرد: سرمایه‌گذارانی که نگاه بلندمدت دارند، نباید تصمیم‌های خود را صرفاً بر اساس اخبار روزانه تنظیم کنند. همچنین رعایت اصل تنوع‌بخشی به سبد سرمایه‌گذاری و توزیع سرمایه میان صنایع مختلف، مهم‌ترین راهکار مدیریت ریسک در شرایط کنونی بازار سرمایه است.