نرخ چهارم بنزین در راه است؟/ تداوم بلاتکلیفی دولت در تصمیم‌گیری

به گزارش فولادبان، گمانه‌زنی‌ها درباره تغییر قیمت بنزین و نحوۀ تخصیص سهمیه‌ها در روزهای اخیر افزایش یافته است؛ با این حال، هنوز تصمیم قطعی و مصوبۀ رسمی دربارۀ اجرای «نرخ چهارم» یا قیمت ۸۷ هزار تومانی بنزین اعلام نشده است. دولت در شرایطی بررسی گزینه‌های مختلف برای اصلاح نظام یارانۀ سوخت را دنبال می‌کند که ناترازی میان تولید و مصرف بنزین به یکی از چالش‌های مهم اقتصاد کشور تبدیل شده است.

بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، تولید روزانه بنزین حدود ۱۱۰ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف به حدود ۱۴۰ میلیون لیتر در روز رسیده و کسری نزدیک به ۳۰ میلیون لیتر باید از طریق واردات جبران شود. هزینۀ بالای تأمین این کسری و فشار یارانه پنهان بر منابع عمومی باعث شده دولت به دنبال راهکاری برای اصلاح وضعیت موجود باشد؛ البته مقامات تأکید دارند که هرگونه تغییر در این حوزۀ باید تدریجی و با اطلاع‌رسانی شفاف انجام شود.

سهمیۀ اول فعلاً بدون تغییر می‌ماند

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، دربارۀ رویکرد دولت در قبال یارانۀ بنزین اعلام کرده است: سهمیه اصلی فعلاً در معرض کاهش قرار ندارد و تمرکز اصلاحات بیشتر بر سهمیه دوم خواهد بود. بر اساس این رویکرد، دولت قصد دارد به‌تدریج سازوکار قیمت‌گذاری و تخصیص یارانه را اصلاح کند تا در نهایت منابع حمایتی بیشتر به مصرف‌کننده نهایی و اقشار هدف برسد.

عارف همچنین با اشاره به حساسیت موضوع بنزین، تأکید کرده است: تصمیم‌گیری در این زمینه به دلیل آثار تورمی و اجتماعی، با احتیاط و پس از بررسی‌های کارشناسی انجام خواهد شد.

ماجرای بنزین ۸۷ هزار تومانی چه بود؟

یکی از بحث‌های داغ اخیر، انتشار خبرهایی دربارۀ تعیین نرخ ۸۷ هزار تومانی برای بنزین و اجرای به اصطلاح «نرخ چهارم» بود. با این حال، این رقم هنوز به عنوان قیمت رسمی بنزین از سوی دولت تأیید نشده است.

طبق توضیحات مطرح‌شده از سوی معاون اول رئیس‌جمهور، قرار بود طرحی به صورت آزمایشی در استان کرمان اجرا شود، اما به دلیل ناهماهنگی میان مسئولان محلی و مرکز و همچنین انتشار ناقص جزئیات، اجرای آن متوقف شد. بنابراین ارقامی که در فضای مجازی دربارۀ نرخ جدید بنزین منتشر شده، لزوماً به معنای تصمیم نهایی دولت نیست.

بررسی سه سناریو احتمالی روی میز دولت

سید اسماعیل سقاب اصفهانی، رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، از بررسی سه سناریوی اصلی برای مدیریت بازار سوخت خبر داده است.

در سناریوی نخست، عرضۀ بنزین متناسب با میزان تولید داخلی محدود می‌شود که می‌تواند در صورت اجرا، احتمال شکل‌گیری صف در جایگاه‌ها را افزایش دهد.

سناریوی دوم بر سهمیه‌بندی و عرضۀ بنزین مازاد با نرخ غیریارانه‌ای استوار است و از این نظر بیشترین شباهت را به ایدۀ «نرخ چهارم» دارد.

در سناریوی سوم نیز اصلاح شیوۀ توزیع یارانه دنبال می‌شود؛ به این معنا که بخشی از سوخت به حمل‌ونقل عمومی اختصاص یابد و منابع یارانه‌ای باقی‌مانده میان دهک‌های مختلف جامعه توزیع شود.

تصمیم نهایی چه زمانی اعلام می‌شود؟

اظهارات مسئولان دولتی نشان می‌دهد پروندۀ بنزین همچنان در مرحلۀ بررسی و تصمیم‌سازی قرار دارد و تاکنون هیچ مصوبه نهایی و مکتوبی دربارۀ افزایش قیمت یا اجرای نرخ چهارم صادر نشده است. دولت همچنین تأکید کرده که قصد ندارد جامعه را غافلگیر کند و پیش از اجرای هرگونه تغییر، جزئیات طرح را به اطلاع مردم خواهد رساند.

بر این اساس، مسیر دولت بیشتر به سمت اصلاح تدریجی نظام یارانه و مدیریت سهمیه‌ها پیش می‌رود، نه افزایش ناگهانی قیمت بنزین برای همۀ مصرف‌کنندگان. طبق وعدۀ مطرح‌شده از سوی مسئولان، قرار است تصمیم نهایی دولت طی روزهای آینده و در بازۀ حدود ۱۰ تا ۱۵ روز مشخص و اعلام شود.