فولاد در تله زیرساخت/ گلوگاه از معدن به کارخانه منتقل شد

به گزارش خبرنگار فولادبان، توسعه زنجیره فولاد ایران در سال‌های گذشته بر مبنای یک هدف مشخص دنبال شد؛ تبدیل مزیت معدنی کشور به تولید محصولات فولادی با ارزش افزوده بالاتر. با این حال، روند چند سال اخیر نشان می‌دهد میان حلقه‌های مختلف این زنجیره فاصله‌ای در حال شکل‌گیری است؛ به نحوی که استخراج مواد معدنی نسبت به تولید فولاد نهایی، مسیر متفاوتی را طی کرده است.

بررسی شاخص‌های تولید نشان می‌دهد بخش معدن همچنان ظرفیت رشد دارد. شاخص مقدار تولید بخش معدن بدون احتساب نفت و گاز در سال ۱۴۰۴ به ۱۰۸.۲ واحد رسیده است که نسبت به سال پایه ۱۴۰۰ رشد ۸ درصدی را نشان می‌دهد، در حالی که شاخص تولید بخش صنعت در همین دوره رشد محدودتری داشته است. این تفاوت بیانگر آن است که توسعه حلقه استخراج، همگام با ظرفیت فرآوری و تولید نهایی پیش نرفته است.

در صنعت فولاد، کاهش شتاب تولید در سال‌های اخیر بیش از آنکه ناشی از کمبود ذخایر یا تقاضای بازار باشد، به محدودیت‌های زیرساختی بازمی‌گردد. صنایع فولادی به دلیل وابستگی بالا به برق و گاز، در سال‌های گذشته با محدودیت‌های انرژی مواجه شده‌اند؛ محدودیت‌هایی که بهره‌برداری از ظرفیت‌های ایجادشده را کاهش داده و فاصله میان ظرفیت اسمی و تولید واقعی را افزایش داده است.

از سوی دیگر، افزایش هزینه‌های تولید نیز فشار مضاعفی بر این صنعت وارد کرده است. رشد قیمت نهاده‌های معدنی، هزینه انرژی و چالش‌های تامین پایدار زیرساخت‌ها، باعث شده مزیت دسترسی به مواد اولیه به تنهایی نتواند تضمین‌کننده رشد تولید فولاد باشد.

این در حالی است که در سال‌های ابتدایی توسعه صنعت فولاد، تمرکز اصلی بر ایجاد ظرفیت و توسعه واحدهای جدید بود، اما امروز چالش اصلی در استفاده از همین ظرفیت‌ها قرار دارد. ادامه شکاف میان استخراج و فرآوری می‌تواند خطر بازگشت به صادرات مواد اولیه به جای محصولات فولادی را افزایش دهد؛ مسیری که ارزش افزوده کمتری برای اقتصاد ایجاد می‌کند. تحقق هدف تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در کشور، بیش از توسعه ظرفیت‌های جدید به رفع موانع موجود نیاز دارد.

تامین پایدار انرژی، افزایش بهره‌وری واحدهای موجود و تکمیل زنجیره ارزش، عواملی هستند که تعیین می‌کنند مزیت معدنی ایران تا چه اندازه می‌تواند به تولید صنعتی تبدیل شود.