- فولادبان
- اخبار
- لیست قیمت
- تحلیل
- عینک فولادی
- مجله فولادبان
- گفتگو
- نشریات
- تبلیغات
کارشناسان انرژی با افزایش احتمال اختلال در شبکههای متمرکز انرژی در شرایط بحران، بر توسعه تولید برق خورشیدی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای پدافند غیرعامل در کشور تأکید میکنند.
به گزارش فولادبان، با افزایش احتمال اختلال در شبکههای متمرکز انرژی در شرایط بحران، کارشناسان بر توسعه تولید برق خورشیدی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای پدافند غیرعامل در کشور تأکید میکنند؛ راهکاری که میتواند با کاهش وابستگی به زیرساختهای متمرکز، تابآوری شبکه برق را افزایش دهد و تداوم خدمات حیاتی را تضمین کند.
در سالهای اخیر مفهوم «پدافند غیرعامل» در بخش انرژی بهعنوان رویکردی برای کاهش آسیبپذیری زیرساختها در برابر تهدیدات مختلف مورد توجه قرار گرفته است. شبکههای برق متمرکز، بهویژه در شرایط بحران، میتوانند در معرض اختلال گسترده قرار بگیرند؛ اما توسعه سامانههای خورشیدی کوچک و متوسط در مقیاس محلی، امکان تأمین حداقل برق مورد نیاز در زمان قطع شبکه را فراهم میکند. از این منظر، تولید پراکنده انرژی میتواند بهعنوان یکی از راهکارهای کلیدی در افزایش تابآوری زیرساختهای حیاتی کشور مطرح شود.
مسئولان وزارت نیرو نیز تأکید دارند که یکی از اصول کلیدی پدافند غیرعامل، کاهش آسیبپذیری زیرساختها و افزایش هزینه تهدید برای دشمن است؛ موضوعی که انرژی خورشیدی بهدلیل پراکندگی و قابلیت تأمین برق موضعی، بهخوبی آن را محقق میکند.
متخصصان حوزه انرژی معتقدند تولید برق خورشیدی بهدلیل ماهیت پراکنده و غیرمتمرکز آن، یکی از مؤثرترین گزینهها برای حفظ پایداری تأمین برق در شرایط بحرانی مانند بلایای طبیعی، حملات سایبری یا آسیب به زیرساختهای حیاتی محسوب میشود. در این مدل، برق در نقاط متعدد از جمله ساختمانهای مسکونی، مراکز خدماتی، بیمارستانها و واحدهای صنعتی تولید میشود و وابستگی به نیروگاههای بزرگ و شبکههای انتقال طولانی کاهش مییابد.
کارشناسان میگویند هرچه تولید برق پراکندهتر باشد، احتمال قطع گسترده شبکه نیز کاهش یافته و بازیابی شبکه در زمان بحران تسریع میشود؛ موضوعی که در بسیاری از راهبردهای پدافند غیرعامل در حوزه انرژی مورد توجه قرار گرفته است.
کارشناسان معتقدند تنوعبخشی به تولید برق در نقاط متعدد، همان منطق اصلی پدافند غیرعامل را محقق میکند؛ یعنی کاهش تمرکز و کاهش ریسک از دست رفتن یک زیرساخت بزرگ. وزیر نیرو نیز تأکید دارد که در پدافند غیرعامل، اقداماتی باید انجام شود که هم هزینه تهدید را بالا ببرد و هم آسیبپذیری داخل کشور کاهش یابد.
تولید پراکنده؛ اصل کلیدی تابآوری شبکه برق
یکی از مهمترین ویژگیهای انرژی خورشیدی، امکان تولید برق بهصورت پراکنده در مقیاسهای مختلف است؛ از سامانههای کوچک پشتبامی تا نیروگاههای بزرگ خورشیدی. این ویژگی باعث میشود تولید برق در نقاط متعدد جغرافیایی توزیع شود و وابستگی شبکه به چند نیروگاه بزرگ و متمرکز کاهش یابد. در چنین ساختاری، آسیب دیدن یک نیروگاه یا یک بخش از شبکه لزوماً به قطع گسترده برق در سطح منطقه یا کشور منجر نمیشود.
در مدل تولید پراکنده، برق میتواند در محل مصرف یا نزدیک به آن تولید شود؛ موضوعی که علاوه بر افزایش تابآوری شبکه، باعث کاهش تلفات انتقال و توزیع انرژی نیز میشود. این ویژگی بهویژه در شرایط بحرانی که زیرساختهای انتقال برق ممکن است دچار اختلال شوند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در همین زمینه جعفر محمدنژاد سیگارودی، معاون سرمایهگذاری و توسعه ساتبا، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر را فراتر از یک راهکار صرفاً تولید برق دانسته و میگوید: توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر، بهویژه خورشیدی، تنها یک راهکار تولید برق نیست، بلکه بهعنوان پدافند غیرعامل در جنگ تحمیلی نقش مهمی در افزایش امنیت انرژی کشور دارد. این نیروگاهها امکان تولید برق در محل مصرف را فراهم میکنند و وابستگی به نیروگاههای بزرگ و متمرکز را کاهش میدهند؛ موضوعی که در شرایط بحران، مانند حوادث طبیعی یا شرایط اضطراری، اهمیت دوچندان دارد.
وی با اشاره به ویژگی پراکندگی نیروگاههای تجدیدپذیر ادامه میدهد: ویژگی مهم پروژههای تجدیدپذیر این است که بهصورت متمرکز در یک نقطه اجرا نمیشوند و از پروژههای کوچک چند ۱۰۰ کیلوواتی تا پروژههای بزرگ ۱۰۰ مگاواتی، همگی بهطور موازی در نقاط مختلف کشور در حال اجرا هستند.
او همچنین تأکید میکند: وابستگی به نیروگاههای متمرکز ۱۰ هزار مگاواتی ریسکزا است، اما هزاران نیروگاه پشتبامی پراکنده، تابآورترین شکل تولید برق محسوب میشوند.
انرژی خورشیدی و کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی
در حوزه پدافند غیرعامل، یکی از مهمترین اصول، کاهش آسیبپذیری زیرساختهای حیاتی مانند انرژی، آب، ارتباطات و حملونقل است. شبکههای برق متمرکز در صورت بروز حمله یا حادثه میتوانند دچار اختلال گسترده شوند، اما سیستمهای تولید پراکنده مانند نیروگاههای خورشیدی این ریسک را به میزان قابل توجهی کاهش میدهند.
از منظر فنی، توسعه نیروگاههای خورشیدی در مقیاسهای کوچک و متوسط باعث میشود شبکه برق انعطافپذیرتر شود و توانایی بازیابی سریعتری در برابر اختلالات داشته باشد. بهویژه اگر این نیروگاهها در قالب ریزشبکهها طراحی شوند، میتوانند در زمان قطع شبکه اصلی بهصورت مستقل به فعالیت ادامه دهند.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو نیز در این زمینه بر اهمیت کاهش آسیبپذیری زیرساختها تأکید کرده و میگوید: در موضوع پدافند غیرعامل نکته مهم این است که اقداماتی انجام شود که هزینههای دشمن را افزایش داده و آسیبپذیری داخل کشور را کاهش دهد.
وی با اشاره به تجربه برخی بحرانها در حوزه زیرساختی میافزاید: در آن مقطع نشان داده شد که آب و برق زیرساختهایی بسیار حساس هستند و آسیب در یک نقطه میتواند در نقاط دیگر نیز خسارت ایجاد کند.
به گفته او، همین موضوع ضرورت توسعه منابع پراکنده تولید برق مانند انرژی خورشیدی را بیش از پیش آشکار میکند.
نقش ریزشبکهها و ذخیرهسازها در مدیریت بحران
کارشناسان انرژی میگویند یکی از مؤثرترین روشها برای افزایش تابآوری شبکه برق، توسعه ریزشبکهها و ترکیب آنها با منابع تجدیدپذیر مانند خورشید است. ریزشبکهها شبکههای محلی کوچکی هستند که میتوانند به شبکه اصلی متصل باشند یا در صورت بروز اختلال، بهصورت مستقل فعالیت کنند.
در چنین ساختاری، اگر شبکه سراسری دچار اختلال شود، ریزشبکه میتواند بهطور خودکار از آن جدا شده و برق مراکز حیاتی مانند بیمارستانها، مراکز امدادی، ایستگاههای مخابراتی و تأسیسات آبرسانی را تأمین کند.
به گفته متخصصان، ترکیب پنلهای خورشیدی با سامانههای ذخیرهسازی انرژی مانند باتریها نیز میتواند پایداری این سیستمها را افزایش دهد و امکان تأمین برق در ساعات شب یا هنگام کاهش تابش خورشید را فراهم کند.
محسن طرزطلب، معاون وزیر نیرو و رئیس ساتبا، در همین زمینه میگوید: نیروگاههای خورشیدی پراکنده هزینه بسیار پایینی دارند، زیرا هزینه اتصالات آنها اندک است و از نظر پدافند غیرعامل نیز مزیت قابل توجهی دارند.
وی توضیح میدهد: پراکندگی جغرافیایی نیروگاههای کوچک خورشیدی، سطح آسیبپذیری شبکه برق را کاهش میدهد؛ زیرا از کار افتادن یک نقطه، روند تأمین برق در کل شبکه را مختل نمیکند.
در همین راستا وزیر نیرو نیز بر اهمیت استفاده از ذخیرهسازهای انرژی تأکید کرده و گفته است: باید به استفاده از ذخیرهسازهای انرژی توجه ویژهای شود تا پایداری شبکه برق کشور در مناطق مختلف تقویت شود.
سرعت احداث نیروگاههای خورشیدی در شرایط اضطراری
یکی از ویژگیهای مهم نیروگاههای خورشیدی، سرعت بالای احداث آنها در مقایسه با نیروگاههای سنتی است. ساخت نیروگاههای حرارتی یا فسیلی معمولاً به چند سال زمان نیاز دارد، در حالی که پروژههای خورشیدی در مدت بسیار کوتاهتری قابل اجرا هستند.
این مزیت بهویژه در شرایط بحران یا کمبود برق اهمیت دارد، زیرا امکان افزایش سریع ظرفیت تولید برق را فراهم میکند. علاوه بر این، بسیاری از نیروگاههای خورشیدی کوچکمقیاس را میتوان در مدت زمان کوتاه در نزدیکی مراکز مصرف احداث کرد.
در همین زمینه محمدنژاد سیگارودی میگوید: نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ مگاواتی طی دو تا سه ماه ساخته میشود؛ در حالی که نیروگاه فسیلی کمتر از چهار سال زمان میبرد.
طرزطلب نیز تأکید میکند: اگر تجهیزات و منابع مالی فراهم باشد، یک نیروگاه خورشیدی کوچکمقیاس ظرف ۳۰ تا ۴۵ روز احداث و وارد مدار میشود.
مزیتهای اقتصادی و زیستمحیطی توسعه خورشیدی
علاوه بر نقش امنیتی و پدافندی، توسعه انرژی خورشیدی مزیتهای اقتصادی و زیستمحیطی قابل توجهی نیز دارد. کاهش مصرف سوختهای فسیلی، کاهش آلودگی هوا، کاهش هزینههای انتقال برق و کاهش تلفات انرژی در شبکه از جمله مهمترین این مزیتها به شمار میرود.
از سوی دیگر، پراکندگی نیروگاههای خورشیدی باعث میشود تولید برق به محل مصرف نزدیکتر شود و فشار بر شبکه انتقال کاهش یابد؛ موضوعی که هم به بهبود کارایی شبکه کمک میکند و هم هزینههای توسعه زیرساختهای انتقال را کاهش میدهد.
محمدنژاد سیگارودی در این زمینه تأکید میکند: برق زیرساخت اصلی همه بخشهاست و انرژیهای تجدیدپذیر میتوانند سهم مؤثری در تأمین پایدار برق ایفا کنند.
تجربه جهانی در افزایش تابآوری انرژی
در بسیاری از کشورها توسعه انرژیهای تجدیدپذیر، بهویژه سامانههای خورشیدی پراکنده، بهعنوان بخشی از راهبرد تابآوری انرژی دنبال میشود. برخی شهرها با ایجاد ریزشبکههای خورشیدی توانستهاند در زمان وقوع طوفانها، آتشسوزیهای گسترده یا قطعی شبکه برق، خدمات حیاتی را بدون وقفه ادامه دهند.
این تجربهها نشان میدهد که ترکیب تولید پراکنده، ذخیرهسازی انرژی و مدیریت هوشمند شبکه میتواند نقش مهمی در افزایش امنیت انرژی ایفا کند و کشورها را در برابر بحرانهای احتمالی مقاومتر سازد.
چالشها و الزامات توسعه انرژی خورشیدی
با وجود مزیتهای متعدد، کارشناسان معتقدند توسعه گسترده انرژی خورشیدی نیازمند سیاستهای حمایتی، تسهیل سرمایهگذاری و توسعه زیرساختهای فنی است. ایجاد چارچوبهای استاندارد برای اتصال ایمن سامانههای خورشیدی به شبکه برق، توسعه فناوریهای ذخیرهسازی انرژی و ارائه مشوقهای اقتصادی به سرمایهگذاران از جمله الزامات این مسیر به شمار میرود.
همچنین آموزش عمومی، حمایت از نصب سامانههای خورشیدی در ساختمانها و توسعه مشارکت بخش خصوصی میتواند سرعت گسترش این فناوری را افزایش دهد و زمینه استفاده گستردهتر از انرژی پاک را فراهم کند.
بطور کلی با توجه به افزایش تهدیدها علیه زیرساختهای حیاتی و حساس، بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی معتقدند گسترش تولید برق خورشیدی میتواند به یکی از ارکان مهم پدافند غیرعامل در کشور تبدیل شود.
ترکیب تولید پراکنده، ریزشبکهها و سامانههای ذخیرهسازی انرژی میتواند تابآوری شبکه برق را افزایش داده و در شرایط بحران، تداوم خدمات حیاتی را تضمین کند؛ موضوعی که همزمان به تقویت امنیت انرژی، توسعه پایدار و کاهش فشار بر شبکه برق کشور نیز کمک خواهد کرد.
جست و جو بیشتر ...